خبرگزاری دید: با ورود جنگ تحمیلی علیه ایران به هفته نهم، افزایش قیمت انرژی، اختلال در مسیرهای تجارتی و محدودیت صادرات مواد غذایی، فشار بر اقتصاد افغانستان را تشدید کرده و خطر ناامنی غذایی را در این کشور بهطور قابلتوجهی افزایش دادهاست.
بر اساس گزارش تازه موسسه بینالمللی پژوهشهای سیاست غذایی (IFPRI)ادامه جنگ علیه ایران پیامدهای اقتصادی گستردهای در منطقه بهجا گذاشته که افغانستان از جمله آسیبپذیرترین کشورها در برابر این تحولات بهشمار میرود.
این گزارش میافزاید که افزایش هزینههای حملونقل، بالا رفتن خطر بیمه و اختلال در دهلیزهای کلیدی تجارتی، زنجیرههای تامین جهانی را تحت فشار قرار دادهاست. هرچند این وضعیت در کوتاهمدت تهدیدی برای عرضه جهانی غذا ایجاد نمیکند، اما کشورهای وابسته به مسیرهای محدود تجارتی، از جمله افغانستان، با کاهش دسترسی، افزایش قیمت و بیثباتی در تأمین مواد غذایی روبهرو شدهاند.
افغانستان بهعنوان کشور محاط به خشکه، بهشدت به کشورهای حوزه خلیج فارس و بهویژه ایران برای واردات و ترانزیت کالا وابسته است. ایران بزرگترین شریک تجارتی افغانستان محسوب میشود و سالانه بیش از ۳.۲ میلیارد دالر مبادله تجارتی میان دو کشور صورت میگیرد که حدود ۳۰ درصد واردات و نزدیک به ۱۵ درصد واردات غذایی افغانستان را تشکیل میدهد.
افغانستان همزمان با کاهش عرضه از دو منبع مهم وارداتی خود مواجه شود؛ منابعی که بیش از ۴۲ درصد مواد غذایی وارداتی کشور را تامین میکردند.
در کنار مواد غذایی، افغانستان برای تامین سوخت، مواد پتروشیمی، پلاستیک، مواد بستهبندی، فولاد و حتی کودهای زراعتی نیز به ایران وابستهاست. کاهش تولید صنعتی در ایران، بهویژه در بخشهای نفت، پتروشیمی و فلزات، سبب افزایش هزینهها و کمبود این مواد در افغانستان شده و به رشد تورم در بخشهای مختلف اقتصادی گسترش یافتهاست.
این گزارش همچنین هشدار میدهد که افغانستان از پیش با بحران شدید امنیت غذایی روبهرو بودهاست. بر اساس آخرین ارزیابیها، حدود ۲۸ درصد جمعیت کشور در وضعیت ناامنی غذایی حاد (مرحله سوم یا بالاتر) قرار دارند. در چنین شرایطی، حتی افزایش اندک قیمتها یا اختلال محدود در عرضه، میتواند پیامدهای شدید معیشتی برای خانوادهها، بهویژه اقشار فقیر، داشته باشد.
از سوی دیگر، چالشهای داخلی مانند تغییرات اقلیمی و بازگشت حدود ۵.۲ میلیون مهاجر طی دو سال گذشته، معادل نزدیک به ۱۰ درصد جمعیت کشور، فشار مضاعفی بر منابع غذایی و بازار وارد کردهاست.
کارشناسان هشدار میدهند که با توجه به سهم بالای هزینه غذا در سبد مصرفی خانوادهها در افغانستان، ادامه این روند میتواند توانایی مردم برای تامین نیازهای اساسی را بهشدت کاهش دهد و بحران انسانی را عمیقتر سازد.
ترجمه و تلخیص: سید طاهر مجاب – خبرگزاری دید
منبع: موسسه بینالمللی پژوهشهای سیاست غذایی (IFPRI)