خبرگزاری دید: در حالی که دولتهای عربی میکوشند روایت رسمی ضدایرانی را تثبیت کنند، نشانههای فزایندهای از همدلی در میان افکار عمومی عرب نسبت به تهران دیده میشود؛ همدلیای که ریشه در خشم گسترده از رژیم صهیونیستی، پیوندهای مذهبی و فرهنگی و نارضایتی از سیاستهای آمریکا در منطقه دارد. اکونومیست در گزارشی تازه، این شکاف روبهگسترش میان مواضع رسمی و احساسات مردمی را بررسی کرده است.
گزارش تازه اکونومیست از شکلگیری شکافی عمیق میان دولتهای عربی و بخش قابل توجهی از افکار عمومی جهان عرب درباره ایران حکایت دارد. بهرغم تلاش حاکمان عرب برای بازتولید روایتهای قدیمی و ضدایرانی، تحولات ماههای اخیر، از جنگ غزه تا تنشهای مستقیم میان ایران و آمریکا و رژیم صهیونیستی، باعث شده بخشی از جامعه عرب نگاه متفاوتی به تهران پیدا کند.
رسانههای رسمی عربی حملات ایران را «تجاوزی غیرقابل توجیه» معرفی میکنند و در برخی کشورها حتی ابراز همدلی با ایران جرمانگاری شده است. قطر و امارات شماری از شهروندان را به دلیل انتشار تصاویر حملات ایران بازداشت کردهاند و در بحرین نیز برخی افراد به اتهام حمایت از تهران از تابعیت محروم شدهاند. اخراج چند نماینده پارلمان بحرین به دلیل انتقاد از اختیارات پادشاه، نمونهای از این فضای امنیتی است.
با وجود این فشارها، نشانههای همدلی مردمی با ایران در شبکههای اجتماعی و رسانههای غیردولتی عربی دیده میشود. انتشار گسترده یک سرود نظامی در حمایت از تهران و افزایش مخاطبان شبکههایی چون المیادین، از جمله این نشانهها است. حتی در قطر، برخی شهروندان پایگاههای نظامی آمریکا را نه عامل بازدارندگی، بلکه منبع تحریک ایران میدانند.
اکونومیست دو عامل اصلی را پشت این تغییر نگرش معرفی میکند:
۱. خشم عمومی از رژیم صهیونیستی
پس از وقایع غزه، لبنان و سوریه، بسیاری از عربها، از جمله اهل سنت و جریانهای اخوانالمسلمین، حملات ایران علیه رژیم صهیونیستی را اقدامی مشروع و پاسخگو به تجاوزات میدانند. در نگاه بخشی از جامعه عرب، ایران تنها قدرتی است که در برابر «شیطان بزرگ و کوچک» ایستاده است.
۲. پیوندهای مذهبی و فرهنگی
شیعیان خلیج فارس پیوندهای تاریخی و مذهبی عمیقی با ایران دارند. در بحرین مراسم عزاداری برای رهبر فقید ایران برگزار شده و در دبی، جامعه بزرگ ایرانیان با محدودیتهای تازهای در مکاتب، باشگاهها و مراکز مذهبی روبهرو است. اخراج هزاران شیعه پاکستانی از امارات نیز به تشدید حساسیتها دامن زده است.
در مقابل، مخالفان نفوذ ایران در عراق، لبنان و سوریه همچنان خواهان فشار بیشتر بر تهران هستند و برخی جریانهای سلفی در مصر بر اختلافات فرقهای تأکید میکنند.
با این حال، اکونومیست معتقد است که روایتهای فرقهای دیگر مانند گذشته اثرگذار نیست و بسیاری از عربها با وجود مشکلات اقتصادی ناشی از تنشها، ایران را بازیگری جسورتر و مقاومتر از دولتهای عربی میبینند.