سوزنهایی که مرزها را شکستند
خبرگزاری دید: در یک کارگاه روشن و صمیمی در دهلینو، زنان افغانستان و هنرمندان منطقهٔ کَچ هند کنارهم نشستند تا با نخ و سوزن، نهتنها طرحهای سنتی بلکه روایتهای مشترک زندگی، مهاجرت و امید را به هم پیوند بزنند؛ ابتکاری که اکنون به الگویی برای توانمندسازی زنان پناهنده و ایجاد بازارهای مشترک تبدیل شدهاست.
این برنامه که با همکاری دفتر یواناچسیآر UNHCR در هند و Indian Institute of Crafts and Design (موسسه هندی صنایعدستی و طراحی) برگزار شده، طی ۱۰ روز زنان پناهجوی افغانستانی و صنعتگران کَچ در ایالت گجرات را گردهم آورد تا مهارتهای سنتی گلدوزی و بافندگی خود را تبادل کنند. نتیجه این همکاری، تولید آثاری مشترک بوده که هم ریشه در فرهنگ افغانستان دارد و هم بازتاب هنر بومی هند است.
پروین کاکر، زن ۴۷ ساله افغانستانی که در سال ۲۰۱۷ به هند پناه آورده، به یوانایچسیآر میگوید این تجربه فراتر از آموزش فنی بودهاست. او میگوید: «خوشحالم که دو کشور کنار هم قرار گرفتند و از هم یاد گرفتند. در این ۱۰ روز تمام مشکلات زندگیام را فراموش کردم.» پروین با حمایت UNHCR توانست محصولات دستدوز خود را به نمایش بگذارد و به فروش برساند؛ اقدامی که برای او درآمد و اعتمادبهنفس به همراه داشت.
در سوی دیگر کارگاه، دارمیلا آهیر، از رهبران زنان هنرمند در روستای کوتایِ کَچ، هدایت گروهی از دختران جوان را برعهده داشت. او که از کودکی با هنر بافندگی با سوزن بزرگ شده، اکنون مدیریت گروهی متشکل از ۸۰ زن هنرمند را برعهده دارد. دارمیلا میگوید: «با وجود تفاوت زبان، دستهای ما یک زبان مشترک داشتند. در همین ۱۰ روز، از هم یاد گرفتیم، با هم کار کردیم و دوست شدیم.»
این همکاری پس از پایان کارگاه نیز ادامه یافتهاست. زنان افغانستانی و هندی اکنون از طریق یک گروه واتساپی با هم در ارتباطاند؛ طرحها، سفارشها و ایدههای تازه را با یکدیگر شریک میکنند و حتی مشتریان جدید جذب کردهاند. دارمیلا محصولات زنان افغانستانی را در صفحه اینستاگرام خود معرفی کرده و همین موضوع باعث ثبت سفارشهای تازه شدهاست.
در یکی از این سفارشها، پروین و دیگر زنان افغانستانی موفق شدند ۱۰ کیف کوچک دستدوز برای یک مشتری تولید کنند؛ سفارشی که به گفته برگزارکنندگان، آغاز شکلگیری بازارهای پایدار و مشترک برای زنان دو جامعه محسوب میشود.
این پروژه بخشی از برنامه «بافندگی بدون مرز» (Embroidery Without Borders)؛ طرحی که با هدف ایجاد فرصتهای معیشتی پایدار برای زنان پناهنده و جوامع میزبان اجرا میشود. مسوولان این برنامه اعلام کردهاند با توجه به موفقیت مرحله نخست، تلاشها برای جذب حمایت مالی و توسعه مرحله دوم پروژه در سال ۲۰۲۶ آغاز شدهاست.
همچنین گفتوگوهایی با برنامه MADE51 (مِید۵۱) در جریان است تا محصولات این زنان به بازارهای جهانی راه پیدا کند. این ابتکار وابسته به UNHCR از سال ۲۰۱۸ تاکنون از صدها هنرمند پناهنده در هند حمایت کردهاست.
برگزارکنندگان میگویند این پروژه نشان داد که هنر میتواند فراتر از مرزها عمل کند؛ جایی که سوزنها فقط پارچه را به هم نمیدوزند، بلکه فرهنگها، تجربهها و آیندههای مشترک را نیز به هم پیوند میدهند.