اختصاصی خبرگزاری دید: آنچه در ادامه میخوانید، روایتی است از مشاهدات مستقیم همکار خبرگزاری دید از ایالات متحده امریکا؛ کشوری که با وجود برخورداری از بزرگترین اقتصاد جهان، همچنان با پدیده رو به گسترش بیخانمانی مواجه است. این گزارش، از خلال تجربههای میدانی و مشاهدات عینی، تلاش میکند تصویری نزدیکتر از زندگی انسانهایی ارائه دهد که در سایه آسمانخراشها و مراکز ثروت، از ابتداییترین امکانات زندگی محروم ماندهاند و هر روز برای بقا و حفظ کرامت انسانی خود مبارزه میکنند.
ایالات متحده، به عنوان بزرگترین اقتصاد جهان، با یکی از عمیقترین بحرانهای اجتماعی خود دستوپنجه نرم میکند؛ بحرانی که صدها هزار نفر را از داشتن ابتداییترین حق انسانی، یعنی سرپناه، محروم کرده و پرسشهای جدی درباره کارآمدی سیاستهای اجتماعی و اقتصادی این کشور به وجود آورده است.
در حالی که امریکا نماد ثروت، فناوری و قدرت اقتصادی جهان شناخته میشود، صدها هزار نفر در این کشور هر شب بدون سرپناه زندگی میکنند. بر اساس آمار رسمی دولت امریکا، شمار بیخانمانها در سال ۲۰۲۴ به حدود ۷۷۱ هزار نفر رسیده که بالاترین رقم ثبتشده در دهههای اخیر است. با این حال، بسیاری از کارشناسان معتقدند آمار واقعی بسیار بیشتر از این ارقام است؛ زیرا هزاران نفر در موترهای شخصی، ساختمانهای متروکه یا خانه دوستان و بستگان زندگی میکنند و در آمارهای رسمی ثبت نمیشوند.
بحران بیخانمانی امروز به یکی از بزرگترین تناقضهای جامعه امریکا تبدیل شده است. کشوری که بودجه سالانه آن از هفت تریلیون دالر فراتر میرود و میزبان بزرگترین شرکتهای فناوری جهان است، همچنان شاهد حضور گسترده افراد بیسرپناه در خیابانها، پارکها و زیر پلها است. در شهرهایی مانند نیویورک، لسآنجلس و سانفرانسیسکو، چادرهای بیخانمانها به بخشی از منظره روزمره شهری تبدیل شدهاند.
یکی از مهمترین عوامل این بحران، افزایش شدید هزینه مسکن است. در بسیاری از شهرهای بزرگ امریکا، کرایه خانه با سرعتی بسیار بیشتر از درآمد شهروندان افزایش یافته و بسیاری از خانوادهها را در معرض از دست دادن محل سکونت قرار داده است. منتقدان میگویند بازار مسکن بیش از حد تحت نفوذ شرکتهای بزرگ سرمایهگذاری قرار گرفته و دولتها نیز نتوانستهاند نقش مؤثری در کنترل قیمتها ایفا کنند.
در کنار بحران مسکن، گسترش اعتیاد، بیماریهای روانی و فروپاشی برخی ساختارهای اجتماعی نیز به پیچیدهتر شدن وضعیت دامن زده است. مصرف مواد مخدر صنعتی، بهویژه فنتانیل، در برخی شهرها به معضلی جدی تبدیل شده و خیابانها را به صحنههایی نگرانکننده از آسیبهای اجتماعی بدل کرده است.
دولت امریکا سالانه بیش از ۱۰ میلیارد دالر برای برنامههای مرتبط با بیخانمانی هزینه میکند. این بودجه صرف ایجاد پناهگاهها، کمکهزینه مسکن، درمان اعتیاد و خدمات حمایتی میشود. با وجود این، بحران نهتنها مهار نشده، بلکه در برخی مناطق گستردهتر نیز شده است. همین موضوع باعث شده برخی منتقدان از شکلگیری «صنعت بیخانمانی» سخن بگویند؛ ساختاری متشکل از صدها نهاد و سازمان که بودجههای کلان دریافت میکنند اما نتوانستهاند راهحلی پایدار برای این معضل ارائه دهند.
بحران بیخانمانی تنها مشکل افراد فاقد سرپناه نیست، بلکه بر امنیت شهری، اقتصاد محلی و کیفیت زندگی میلیونها شهروند امریکایی نیز تأثیر گذاشته است. این وضعیت نشان میدهد که حتی در ثروتمندترین کشور جهان نیز شکاف میان رفاه و محرومیت میتواند به چالشی جدی برای جامعه و نظام سیاسی تبدیل شود؛ چالشی که حل آن نیازمند اصلاحات عمیق در حوزه مسکن، حمایتهای اجتماعی و سلامت عمومی است.