مسیرهای جدید جادهای پاکستان–ایران و فرصتهای تجارتی آسیای مرکزی
در ۲۵ اپریل ۲۰۲۶، وزارت تجارت پاکستان فرمان «ترانزیت کالا از قلمرو پاکستان» را صادر کرد. بر اساس این فرمان، کالاهای کشورهای ثالث میتوانند از طریق پاکستان به ایران منتقل شوند. این تصمیم سه بندر مهم پاکستان؛ گوادر، کراچی و بندر قاسم را از طریق شش مسیر جادهای به گذرگاههای مرزی گبد و تفتان در ایران وصل میکند.
اهمیت مسیرهای جدید
اجراییشدن این طرح پس از سفر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، به اسلامآباد و دیدار او با نخستوزیر و فرمانده ارتش پاکستان صورت گرفت. بحران تنگه هرمز و محدودشدن حملونقل دریایی به بنادر ایرانی، باعث شد کالاهای زیادی در بنادر پاکستان متوقف شوند. اکنون این کالاها از طریق جاده و با عبور از شهرهای تربت، پنجگور، خضدار، کویته و دالبندین به ایران انتقال میشوند.
این مسیرها میتوانند فعالیت اقتصادی بنادر پاکستان، بهویژه بندر گوادر، را افزایش دهند و از ازدحام بندر کراچی بکاهند. همچنین همکاریهای اقتصادی میان ایران و پاکستان را تقویت خواهند کرد. تجارت مرزی میان دو کشور گسترش خواهد یافت.
فرصتهای تازه برای آسیای مرکزی
کشورهای آسیای مرکزی که به دریا راه ندارند، همواره بهدنبال مسیرهای مطمئن برای دسترسی به بنادر بودهاند. ناامنی در افغانستان و مشکلات ترانزیتی پاکستان باعث شده بود این کشورها بیشتر از بنادر ایران استفاده کنند. اکنون با ایجاد مسیرهای جدید، کالاهای آسیای مرکزی میتوانند از بنادر پاکستان به مرز ایران منتقل شده و سپس از شبکه جادهای و ریلی ایران به مقصد برسند.
نتیجهگیری
ایجاد شش مسیر جدید میان بنادر پاکستان و مرز ایران میتواند تحول مهمی در تجارت منطقهای ایجاد کند. این طرح به رونق بندر گوادر، تقویت همکاری ایران و پاکستان و ایجاد گزینههای جدید برای کشورهای آسیای مرکزی کمک خواهد کرد. با این حال، موفقیت آن به بهبود مدیریت بنادر پاکستان، تامین امنیت جادهها و کارآمدی زیرساختهای حملونقل ایران وابستهاست.
ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
دکتور سوزه راماچندران
موسسه آسیای مرکزی-قفقاز -Cacianalyst.org