چابهار؛ دروازه راهبردی هند

خبرگزاری دید: بندر چابهار در جنوب‌شرق ایران و در ساحل دریای عمان، یکی از مهم‌ترین پروژه‌های راهبردی هند در منطقه به‌شمار می‌رود. این بندر که از سوی نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، «دروازه طلایی» به افغانستان و آسیای مرکزی خوانده شده‌است، فقط یک پروژه اقتصادی نیست، بلکه ابزاری مهم برای تحقق اهداف جیوپولیتیکی و تجاری دهلی نو محسوب می‌شود.

اهمیت چابهار برای هند بیش از هر چیز به موقعیت جغرافیایی آن بازمی‌گردد. هند برای دسترسی زمینی به افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی ناگزیر از عبور از خاک پاکستان است؛ کشوری که بارها از فراهم‌سازی مسیر ترانزیتی برای تجارت هند با افغانستان خودداری کرده است. در چنین شرایطی، چابهار مسیر بدیلی را در اختیار هند قرار می‌دهد تا بدون وابستگی به پاکستان، به بازارها و منابع آسیای مرکزی دسترسی پیدا کند.

تحولات سال‌های اخیر نیز بر اهمیت این بندر افزوده است. پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان در سال ۲۰۲۱، بسیاری آینده روابط هند و افغانستان را مبهم می‌دانستند. اما امروز، در حالی که تنش‌ها میان افغانستان و پاکستان افزایش یافته و گذرگاه‌های مرزی بارها بسته شده‌اند، فرصت تازه‌ای برای همکاری میان کابل و دهلی نو ایجاد شده‌است. چابهار می‌تواند نقش کلیدی در تقویت این همکاری ایفا کند.

افغانستان همچنان با یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های بشردوستانه جهان روبه‌رو است و نزدیک به نیمی از جمعیت آن به کمک‌های انسانی نیاز دارند. بازگشت گسترده مهاجران افغانستان از ایران و مشکلات اقتصادی، فشار بیشتری بر این کشور وارد کرده‌است. در چنین وضعیتی، هند می‌تواند از طریق بندر چابهار کالاهای تجاری و کمک‌های بشردوستانه را به بندر منتقل کرده و سپس از مسیر زرنج و شاهراه زرنج–دلارام، که توسط هند ساخته شده است، به مناطق مختلف افغانستان برساند.

از سوی دیگر، چابهار تنها به افغانستان محدود نمی‌شود. این بندر بخش مهمی از دهلیز بین‌المللی شمال–جنوب است؛ شبکه‌ای که هند را از طریق ایران به روسیه و اروپا متصل می‌سازد. این مسیر در مقایسه با راه سنتی کانال سویز، زمان و هزینه انتقال کالا را به‌طور قابل توجهی کاهش می‌دهد و به هند امکان می‌دهد تجارت خود را با کشورهای اوراسیا گسترش دهد.

همچنین موقعیت چابهار در نزدیکی بندر گوادر پاکستان، که با سرمایه‌گذاری چین توسعه یافته است، به این پروژه اهمیت راهبردی بیشتری می‌بخشد. چابهار برای هند نقطه اتکای مهم در دریای عمان و ابزاری برای حفظ توازن در برابر نفوذ روزافزون چین در منطقه محسوب می‌شود.

بنابراین، بندر چابهار فقط یک پروژه زیربنایی نیست؛ بلکه نمادی از استقلال راهبردی، نفوذ منطقه‌ای و تعهد هند به همکاری با افغانستان و آسیای مرکزی است. از همین رو، هند باید تلاش‌های خود را برای حفظ حضور در این بندر و رفع محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها ادامه دهد و این «دروازه طلایی» را حفظ کند.

ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
نویسنده: محمد اکرم
منبع: اوراسیا ریویو – Eurasia Review