آسیایمیانه؛ مسیر تازه اروپا برای ثبات افغانستان
خبرگزاری دید: نزدیک به پنج سال از بازگشت طالبان به قدرت میگذرد، اما افغانستان همچنان با بحران انسانی، کمبود انرژی و ضعف زیرساختهای اقتصادی روبهرو است. در چنین شرایطی، اتحادیه اروپا بهجای تعامل مستقیم با کابل، بیش از گذشته بر همکاری با کشورهای آسیای میانه برای کمک به ثبات افغانستان تکیه کردهاست.
کشورهای آسیای میانه نیز این رویکرد را با منافع اقتصادی و امنیتی خود همسو میدانند. امروز بیش از ۹۰ درصد آرد وارداتی افغانستان از قزاقستان و ازبیکستان تامین میشود و بیش از ۸۰ درصد برق وارداتی این کشور نیز از ازبیکستان، تاجیکستان و ترکمنستان میآید. این وابستگی نشان میدهد که امنیت غذایی و انرژی افغانستان تا حد زیادی به همسایگان شمالی آن گره خورده است.
با این حال، کارشناسان معتقدند صادرات مواد غذایی و برق بهتنهایی برای ثبات افغانستان کافی نیست. توسعه صنعت، افزایش تولید برق، سرمایهگذاری در بخش خصوصی و ایجاد فرصتهای شغلی، از مهمترین نیازهای افغانستان به شمار میرود. در همین راستا، اتحادیه اروپا میتواند با سرمایهگذاری در پروژههای انرژی، مدیریت آب، امنیت غذایی و تسهیل روندهای گمرکی، زمینه رشد اقتصادی افغانستان را فراهم سازد.
یکی دیگر از محورهای مهم همکاری، توسعه مسیرهای ترانزیتی است. پروژه راهآهن ترانسافغان که شهر مزارشریف را از طریق کابل به پیشاور وصل میکند، میتواند آسیای میانه را به بنادر پاکستان متصل کرده و هزینه و زمان حملونقل را بهطور قابل توجهی کاهش دهد. همچنین قزاقستان از طرحهای دیگری مانند خط آهن تورغندی–هرات–قندهار–اسپینبولدک حمایت میکند تا افغانستان به حلقه اتصال آسیای میانه و جنوب آسیا تبدیل شود.
برای قزاقستان نیز ثبات افغانستان اهمیت راهبردی دارد. این کشور که از بزرگترین صادرکنندگان غلات جهان است، به مسیرهای متنوع ترانزیتی نیاز دارد و راه جنوبی از طریق افغانستان میتواند دسترسی آن را به بازارهای خاورمیانه و آفریقا گسترش دهد. از سوی دیگر، افزایش تقاضای افغانستان برای ماشینآلات، وسایط نقلیه و خدمات فنی، فرصت تازهای برای گسترش همکاریهای اقتصادی میان دو طرف ایجاد کردهاست.
در مجموع، اروپا تلاش میکند بدون تغییر اساسی در سیاست خود نسبت به کابل، از ظرفیت کشورهای آسیای میانه برای حمایت از ثبات افغانستان استفاده کند. اکنون پرسش اصلی این است که آیا این الگوی همکاری، که پیشتر در بخش آموزش موفق بوده، میتواند در حوزههای بزرگتر مانند انرژی، حملونقل و توسعه اقتصادی نیز به همان اندازه موفق عمل کند یا خیر.
ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
نویسندگان: الدانیز گوسینف و آیدار بورانغازییف
دیپلمات – Diplomat