خبرگزاری دید: جنگجویان طالبان در ۱۵ آگست ۲۰۲۱، همزمان با فروپاشی دولت افغانستان و تلاش نیروهای امریکایی برای تکمیل روند خروج از این کشور، وارد کابل شدند. یک سال بعد، طالبان این تاریخ را بهعنوان تعطیلی رسمی سالانه در افغانستان اعلام کرد.
در پنج سال گذشته، سیاستهای «روزبهروز سختگیرانهتر» طالبان، افغانستان را به یکی از جدیترین بحرانهای حقوق بشری جهان تبدیل کرده است؛ بحرانی که زنان و دختران بهویژه از پیامدهای آن آسیب دیدهاند. دیدهبان حقوق بشر گفته است که در میان کشورهای عضو سازمان ملل متحد، تنها روسیه اعلام کرده که حکومت طالبان را بهگونه رسمی به رسمیت میشناسد، اما این نهاد تاکید کرده است که «محکومیت بینالمللی کافی نیست».
مفسران چه گفتهاند؟
کریستینا لمب در روزنامه «تایمز» نوشته که افغانستانیها در «روز پرافتخار ۱۵ آگست» نامی که طالبان برای این روز به کار میبرد، احتمالاً شاهد رژه «گروه بمبگذاران انتحاری طالبان بر موترسایکلها و تجهیزات امریکایی بهجامانده از نیروهای ناتو» خواهند بود.
با این حال، افغانستان همچنان «در آستانه قحطی» قرار دارد. بر اساس گزارش برنامه جهانی غذا، حدود ۴.۷ میلیون افغانستانی با «سوءتغذیه حیاتی» روبهرو هستند و نزدیک به ۱۹ میلیون نفر نیز درگیر «گرسنگی شدید یا وضعیت بدتر از آن» هستند.
افغانستان همچنان تنها کشور جهان است که در آن دختران و زنان از تحصیل در مکاتب متوسطه و دانشگاهها منع شدهاند. در همین حال، «ماموران امر به معروف و نهی از منکر» در خیابانها رفتوآمد و موارد نقض مقررات مربوط به پوشش را بررسی میکنند.
طالبان حتی «دیدهشدن زنان از کلکینها/ پنجرهها» را نیز ممنوع کرده و بهتازگی «سن حداقلی ازدواج کودکان» را نیز لغو کرده است.
پنج سال پس از آغاز حاکمیت طالبان، این گروه همچنان «تفکر آرزومندانه رهبران سیاسی و نظامی غربی» را هویدا میکند؛ همان رهبرانی که اصرار داشتند طالبان تغییر کردهاند. اندیشکده «لووی» گفته است که غرب در برابر این حکومت دچار «چشمپوشی عمدی» شدهاست.
به گفته این اندیشکده، «قابل تامل است» که سازمان ملل متحد اکنون به جای عبارت «مقامات بالفعل»، از اصطلاح «مقامات مربوطه» در کابل استفاده میکند؛ اقدامی که در عمل «تفاوت زبانی میان حکومت طالبان و حکومت به رسمیتشناختهشده را کاهش میدهد».
هشدارها درباره سرکوب گسترده در افغانستان همچنان «دقیق و معتبر» هستند؛ آنچه تغییر کرده، «تمایل جهان برای اقدام در برابر این وضعیت» است.
روزنامه «ایندیپندنت» در سرمقالهای نوشته که تردید بریتانیا در تخلیه افغانستانیهایی که واجد شرایط بودند و با مقامهای بریتانیایی در افغانستان همکاری کرده بودند، نمونهای از «نگرش بریتانیا نسبت به تعهداتش در برابر افغانستانیها» است.
بر اساس بررسی داخلی حکومت بریتانیا که در ماه فبروری انجام شده، ۷ هزار نفر واجد شرایط اسکان مجدد شناخته شدهاند و «هنوز احتمال دارد که در معرض خطر انتقامگیری طالبان قرار داشته باشند». با این حال، بریتانیا برنامه تخلیه آنان را لغو کرده است.
این وضعیت با «نشت فاجعهبار اطلاعات در سال ۲۰۲۲»، «پنهانکاری و تاخیر» وخیم شده و بریتانیا در حفاظت از کسانی که در افغانستان در کنار نیروهای این کشور خدمت کردهاند، «تعمدانه تعلل کرده است».
این روزنامه میگوید بریتانیا، مانند سایر کشورها، باید «به تعهدات خود در برابر متحدان افغانستانیاش، بهصورت فوری و کامل عمل کند»؛ زیرا این موضوع «مساله حیثیت ملی» است.
مرسَل رحیم که در سال ۲۰۲۱ از افغانستان فرار کرده است، در روزنامه «نیویارک تایمز» نوشته است که ایالات متحده «مسوولیت اخلاقی دارد که بهسادگی از افغانستان روی نگرداند».
به گفته او، امریکا پس از ترک کابل، «بهشدت از افغانستان و مردم آن فاصله گرفته است»؛ سفارت خود را بسته، دیپلماتهایش را خارج کرده و کمکهای خود را برای افغانستانیهایی که به امریکا میآیند، بهشدت کاهش داده است.
وضعیت افغانستان دیگر مانند گذشته «توجه امریکا را به خود جلب نمیکند»، اما ادامه این رویکرد میتواند به معنای پذیرفتن این واقعیت باشد که «محو سیستماتیک زنان افغانستانی از جامعه دیگر نگرانی امریکا نیست».
آینده افغانستان چه خواهد شد؟
توبیاس الوود، رئیس پیشین کمیته دفاعی پارلمان بریتانیا، در روزنامه «تلگراف» نوشته است که شاید این دیدگاه محبوب نباشد، اما «آینده افغانستان به تعامل بیشتر جامعه جهانی با هر کسی که در این کشور قدرت را در دست دارد، وابسته است».
با این حال، او تاکید میکند که «تعامل به معنای به رسمیت شناختن نیست».
هدف باید این باشد که افغانستان و جمعیت ۴۰ میلیونی آن به اندازه کافی «باثبات، امن و مرفه» شود؛ اما این هدف «با فریاد زدن از فاصله دور تحقق نخواهد یافت». به گفته او، این روند از «تعامل دوباره با کسانی که امروز افغانستان را اداره میکنند» آغاز میشود.
گوردون براون، نخستوزیر پیشین بریتانیا، در روزنامه «گاردین» گفته است که برای محافظت از دختران در برابر ازدواج اجباری و کودکان و همچنین ترویج آموزش، تلاش «بسیار کم» انجام شده است.
براون میگوید تغییرات ایجادشده در لایحه جدید دولت بریتانیا درباره مهاجرت و پناهندگی، گام مثبتی برای پذیرش و شناسایی این مشکل است؛ «اما باید فراتر از این عمل کنیم».
او پیشنهاد میکند صندوقی برای حمایت از دختران افغانستانی که در معرض ازدواج اجباری و کودکهمسری قرار دارند، ایجاد شود. این صندوق باید برای آنان «کمکهزینههای تحصیلی فراهم کند تا بتوانند به آموزش خود ادامه دهند؛ در صورت ضرورت، حتی خارج از کشور خود».
به گفته او، این اقدام ممکن است پس از پنج سال حاکمیت طالبان فقط یک «حرکت کوچک» به نظر برسد؛ اما «کمک به این دختران وظیفه اخلاقی ما است».
سید طاهر مجاب – خبرگزاری دید
ویل بارکر
ویک – The Week