خبرگزاری دید: دونالد ترامپ، رییسجمهور امریکا، در حالی وارد جنگ با ایران شد که به نظر میرسید برای پایان دادن به درگیری و دستیابی به یک توافق روشن، برنامه مشخصی نداشت. حملات هوایی امریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فبروری ۲۰۲۶، با هدف عقبراندن برنامه هستهای تهران آغاز شد، اما در ادامه، جنگ ابعاد گستردهتری پیدا کرد و اکنون به یکی از چالشهای مهم سیاست خارجی و داخلی دولت ترامپ تبدیل شده است.
ترامپ که توافق هستهای ایران در دوره باراک اوباما را کنار گذاشته بود، ظاهراً امیدوار بود فشار نظامی و تحریمها بتواند تهران را وادار به عقبنشینی کند و حتی به تغییر نظام جمهوری اسلامی منجر شود. اما حملات نخستین، برخلاف انتظار واشنگتن، به تضعیف کامل ساختار قدرت ایران منجر نشد. بسیاری از رهبران ارشد جمهوری اسلامی کشته شدند، اما جای آنان را نیروهایی گرفتند که به گفته ناظران، مواضع سختگیرانهتر و رویکرد نظامیتری دارند.
اکنون، یکی از مهمترین مشکلات دولت ترامپ این است که ایران تمایل چندانی برای پایان دادن به جنگ نشان نمیدهد. گزارشها حاکی است که تهران در برابر فشار امریکا اعتمادبهنفس بیشتری پیدا کرده و توانایی خود برای حمله به اهداف امریکایی و متحدان واشنگتن در منطقه را افزایش داده است. حملات به کشتیها در تنگه هرمز و نیروهای امریکایی در منطقه، در کنار حملات متقابل امریکا در داخل ایران، نشان میدهد که پایان جنگ همچنان دور از دسترس است.
از سوی دیگر، چین به عامل مهم دیگری در محاسبات واشنگتن تبدیل شده است. دولت ترامپ در ۲۶ آگست اعلام کرد که قصد دارد با تحریم بازیگران اقتصادی مرتبط با ایران، «تمام مسیرهای اقتصادی حیاتی» تهران را قطع کند. با این حال، واشنگتن در برابر چین با احتیاط رفتار کرده است؛ زیرا چین بزرگترین خریدار نفت ایران است و تحریم شدید شرکتهای بزرگ چینایی میتواند روابط شکننده امریکا و چین را بار دیگر متشنج کند.
پکن نیز هشدار داده است که برای دفاع از حقوق و منافع خود، «تمام اقدامات لازم» را انجام خواهد داد. چین در گذشته نیز تحریمهای امریکا علیه ایران را نادیده گرفته و به خرید نفت ایران ادامه داده است. علاوه بر آن، این کشور مواد خام و فناوریهایی را در اختیار تهران قرار میدهد که به اقتصاد و تواناییهای نظامی ایران کمک میکند.
این وضعیت ترامپ را در یک دوراهی دشوار قرار داده است: واشنگتن از یکسو میخواهد فشار بر ایران را افزایش دهد و از سوی دیگر نمیخواهد همزمان جبهه تازهای در برابر چین باز کند؛ آنهم در شرایطی که قرار است دونالد ترامپ و شی جینپینگ در اواخر سپتامبر درباره ثبات روابط دو کشور گفتوگو کنند.
در داخل امریکا نیز جنگ ایران به موضوعی سیاسی تبدیل شده است. شرکت اطلاعاتی «آلثیا» گزارش داده که رسانههای ایرانی بیش از ۱۲۰۰ مطلب فارسی درباره ترامپ و انتخابات میاندورهای امریکا منتشر کردهاند. برخی سیاستمداران امریکایی معتقدند تهران تصور میکند در آستانه انتخابات میاندورهای، اهرم فشار قابل توجهی در اختیار دارد.
در مجموع، جنگی که ترامپ با هدف محدود کردن توان هستهای ایران آغاز کرد، اکنون به بحرانی پیچیده تبدیل شده است؛ بحرانی که نه تنها آینده روابط امریکا و ایران، بلکه مناسبات واشنگتن با چین و فضای سیاسی داخلی امریکا را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
مترجم: سید طاهر مجاب – خبرگزاری دید
اکسپرس تریبون – Express Tribune