فشار نظامی، گفت‌وگو یا هردو؟
خبرگزاری دید: حملات هوایی «برنامه‌ریزی‌شده» پاکستان علیه آنچه اسلام‌آباد پناهگاه‌های گروه‌های تروریستی در داخل افغانستان می‌خواند، نشان‌دهنده تشدید رویکرد نظامی این کشور در برابر ناامنی‌های مرتبط با تحریک طالبان پاکستان (TTP) و گروه‌های بلوچ است. مقام‌های پاکستانی این حملات را ادامه عملیات «غضب‌لِلحق» دانسته و مدعی‌اند که در نتیجه آن ده‌ها و حتی صدها عضو گروه‌های مسلح هدف قرار گرفته‌اند.
اسلام‌آباد این اقدامات را «اجتناب‌ناپذیر» می‌داند و هدف آن را وادار کردن حکومت افغانستان به اقدام عملی علیه گروه‌هایی عنوان می‌کند که از خاک این کشور علیه پاکستان فعالیت می‌کنند. بسته ماندن گذرگاه‌های مرزی برای مدت طولانی نیز در همین چارچوب توجیه شده است. با این حال، ادامه این سیاست می‌تواند شکاف میان کابل و اسلام‌آباد را عمیق‌تر کرده و چرخه‌ای از حملات، اتهام‌ها و واکنش‌های متقابل ایجاد کند.
تجربه جنگ‌های ویتنام، افغانستان و عراق نشان می‌دهد که عملیات نظامی می‌تواند برای مدتی خشونت را کاهش داده و فرصت ایجاد کند؛ اما به‌تنهایی قادر به حل پایدار منازعات نیست. تجربه پاکستان در سوات، وزیرستان و خیبر نیز نشان داد که عملیات‌هایی مانند «ضرب عضب» و «ردالفساد» توانستند شبکه‌های مسلح را تضعیف کرده و اقتدار دولت را در مناطق مختلف دوباره برقرار کنند؛ اما مرحله «بازسازی و توسعه» با مشکلات جدی روبه‌رو بوده است.
از همین‌رو، پاکستان اکنون با یک چالش دوگانه مواجه است؛ از یک‌سو شورش و نارضایتی‌های داخلی و از سوی دیگر تهدیدهای فرامرزی و گروه‌های مسلح مستقر در آن سوی مرز. پاسخ به چنین تهدیدی تنها از مسیر عملیات نظامی ممکن نیست.
راه‌حل پایدار، نیازمند یک رویکرد «تمام‌حکومتی» و هماهنگ است؛ رویکردی که در کنار مقابله با پناهگاه‌های گروه‌های مسلح، بر تقویت نهادهای محلی، حکومت‌داری موثر، ارایه خدمات عمومی، ایجاد فرصت‌های اقتصادی و کاهش زمینه‌های اجتماعی و سیاسی جذب افراد به گروه‌های مسلح تمرکز کند.
در سطح روابط کابل و اسلام‌آباد نیز ادامه فشار نظامی و محدودیت‌های مرزی، بدون ایجاد مسیر جدی برای گفت‌وگو، خطر افزایش خصومت و بی‌اعتمادی را بیشتر می‌کند. هر اقدام نظامی می‌تواند به اتهام و اقدام متقابل منجر شود و فضای همکاری را محدودتر سازد.
چالش اصلی اکنون برای اسلام‌آباد و کابل، شکستن این چرخه است. دستیابی به این هدف نیازمند ترکیبی از تضمین‌های معتبر امنیتی، گفت‌وگوی پایدار، حکومت‌داری موثر، توسعه اقتصادی و تعهد مشترک به جلوگیری از استفاده از خاک دو کشور برای خشونت علیه دیگری است.
در نهایت، نیروی نظامی ممکن است امنیت موقت ایجاد کند و شبکه‌های مسلح را تضعیف سازد، اما به‌ندرت به‌تنهایی کافی است. ثبات پایدار زمانی امکان‌پذیر خواهد بود که اقدامات امنیتی با راهکارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی همراه شود.
ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
منبع: اکسپرس تریبون – Express Tribune