چرا بگرام پنج سال پس از خروج امریکا همچنان هدف است؟
خبرگزاری دید: پنج سال پس از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، پایگاه هوایی بگرام همچنان یکی از حساس‌ترین و بحث‌برانگیزترین نقاط نظامی کشور است. در ماه‌های اخیر، شایعات گسترده‌ای درباره بازگشت نیروهای امریکایی به این پایگاه در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است؛ شایعاتی که از سوی ساکنان محلی رد می‌شود.
عبداللطیف، ۶۰ ساله و از ساکنان قدیمی منطقه بگرام، می‌گوید بارها از سوی بستگانش درباره حضور دوباره امریکایی‌ها در این پایگاه پرسیده شده، اما به گفته او «هیچ امریکایی در بگرام نیست». ساکنان اطراف پایگاه نیز می‌گویند نیروهایی که در رفت‌وآمد هستند، اعضای طالبان‌اند و نشانی از حضور نظامی یا قراردادی خارجی دیده نمی‌شود.
با این حال، بگرام همچنان از اهمیت راهبردی برخوردار است. در اواخر فبروری و اوایل مارچ ۲۰۲۶، هم‌زمان با تشدید درگیری‌ها میان افغانستان و پاکستان، این پایگاه هدف حملات هوایی پاکستان قرار گرفت. طالبان اعلام کرد که سامانه‌های دفاع هوایی این حملات را دفع کرده‌اند، در حالی که گزارش‌های محلی و تصاویر ماهواره‌ای از اصابت حملات به بخش‌هایی از محدوده بیرونی پایگاه خبر دادند. این رویداد نشان داد که بگرام، حتی بدون حضور نیروهای امریکایی، همچنان یک هدف مهم در معادلات امنیتی منطقه است.
بگرام پیشینه‌ای طولانی دارد. این پایگاه با کمک شوروی در دهه ۱۹۵۰ ساخته شد و در جریان اشغال افغانستان توسط ارتش شوروی به یکی از مراکز اصلی عملیات نظامی تبدیل شد. پس از ۲۰۰۱ نیز امریکا و ناتو آن را به مجموعه نظامی بزرگ تبدیل کردند؛ مجموعه‌ای که هزاران نظامی و پیمانکار در آن حضور داشتند.
اما میراث بگرام تنها به عملیات نظامی محدود نمی‌شود. بازداشتگاه بگرام به دلیل نگهداری طولانی‌مدت زندانیان بدون محاکمه و گزارش‌های مربوط به شکنجه و بدرفتاری، یکی از تاریک‌ترین بخش‌های تاریخ جنگ افغانستان به شمار می‌رود. مرگ زندانیانی مانند دلاور و حبیب‌الله در سال ۲۰۰۲ نیز در تحقیقات نظامی و گزارش‌های رسانه‌ای مستند شده است.
امروز نیز بخش‌هایی از این مجموعه همچنان فعال است. مقام‌های طالبان تایید کرده‌اند که وزارت دفاع مسوولیت بخش‌هایی از تاسیسات را در اختیار دارد، اما درباره شمار زندانیان، هویت آنان و معیارهای حقوقی بازداشت اطلاعات دقیقی ارایه نشده است. گزارش‌هایی نیز درباره نگهداری مظنونان جرایم جنایی، اعضای احتمالی داعش خراسان و مخالفان سیاسی در این محل منتشر شده است.
برای برخی از ساکنان، بگرام همچنین یادآور رونق اقتصادی دوران حضور نیروهای خارجی است. محمد موسی، جوانی که در نزدیکی دروازه پایگاه دکان دارد، می‌گوید در گذشته مشتریان زیادی داشتند و خانواده‌های محلی از فعالیت‌های اقتصادی مرتبط با پایگاه درآمد کسب می‌کردند.
اما امروز فضای منطقه کاملاً متفاوت است. رفت‌وآمد موترهای طالبان ادامه دارد، اما در اطراف پایگاه سکوت حاکم است. بگرام از یک مرکز بزرگ قدرت نظامی خارجی به تاسیسات تحت کنترل طالبان تبدیل شده؛ با این حال، خاطره جنگ، زندان، رونق اقتصادی گذشته و تهدیدهای امنیتی منطقه همچنان در زندگی مردم اطراف آن حضور دارد.
همین گذشته پیچیده و موقعیت راهبردی است که باعث شده بگرام، پنج سال پس از خروج امریکا، همچنان در مرکز شایعات، نگرانی‌های امنیتی و رقابت‌های منطقه‌ای باقی بماند.
ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
منبع: Drop Site