خبرگزاری دید: نشست هشتم فارمت مسکو درباره افغانستان، به‌دلیل اختلاف نمایندگان پاکستان و طالبان بر سر چگونگی اشاره به تروریزم، بدون صدور بیانیه مشترک پایان یافت؛ نشستی که در آن، با وجود نگرانی کشورهای منطقه از فعالیت گروه‌های مسلح در خاک افغانستان، هیچ‌یک از همسایگان افغانستان به‌گونه علنی از حملات هوایی پاکستان بر مواضع طالبان حمایت نکردند.
این نشست پنجم اکتوبر در مسکو با حضور نمایندگان افغانستان، چین، هند، ایران، قزاقستان، قرقیزستان، پاکستان، روسیه، تاجیکستان و ازبیکستان برگزار شد و موضوعاتی چون روابط سیاسی و اقتصادی با افغانستان و همکاری در مبارزه با تروریزم و مواد مخدر را بررسی کرد.
اختلاف اصلی زمانی شکل گرفت که نمایندگان طالبان با اشاره‌های مکرر به تروریزم در ارتباط با افغانستان مخالفت کردند. ضمیر کابلوف، نماینده ویژه روسیه برای افغانستان، گفت که هیات افغانستان سال گذشته با زبان مشابه موافقت کرده بود؛ اما تغییر روابط میان کابل و اسلام‌آباد احتمالاً دلیل مخالفت امسال بوده است.
این نشست در حالی برگزار شد که پاکستان پس از حملات مرگ‌بار در ایالت خیبرپختونخوا، حملات هوایی بر اهدافی در افغانستان انجام داد. اسلام‌آباد مدعی است که این اهداف به مخفی‌گاه‌ها و مراکز آموزشی تحریک طالبان پاکستان و گروه‌های مرتبط با آن تعلق داشتند. پاکستان طالبان را به فراهم‌کردن زمینه فعالیت این گروه‌ها در خاک افغانستان متهم می‌کند؛ اما طالبان حملات پاکستان را تجاوز نظامی و مغایر قوانین بین‌المللی می‌دانند و تاکید دارند که اختلاف‌ها باید از راه گفت‌وگو حل شوند.
با این حال، کشورهای همسایه افغانستان حاضر نشده‌اند از اقدام نظامی پاکستان حمایت علنی کنند. چین، روسیه و ایران خواستار خویشتن‌داری شده و آمادگی خود را برای میانجی‌گری اعلام کرده‌اند. ازبیکستان نیز بر حل‌وفصل دیپلماتیک اختلاف‌ها تاکید کرده است.
به باور نویسنده مقاله، تفاوت در شرایط مرزی و میزان تهدید گروه‌های مسلح، یکی از عوامل اصلی رویکرد متفاوت کشورهای منطقه است. چین و ازبیکستان مرزهای کوتاه‌تری با افغانستان دارند و تهدیدهای فرامرزی برای آن‌ها محدودتر است؛ در حالی که تاجیکستان، به‌دلیل داشتن مرز طولانی و کوهستانی، با خطرهای جدی‌تری روبه‌رو است.
پاکستان اما با وضعیت متفاوتی مواجه است. این کشور حدود دو هزار و ۶۴۰ کیلومتر مرز مشترک با افغانستان دارد؛ مرزی که به‌دلیل پیوندهای قومی و خانوادگی در دو سوی آن و دشواری کنترل کامل، مسیرهای متعددی برای رفت‌وآمد گروه‌های مسلح فراهم می‌کند.
اسلام‌آباد تحریک طالبان پاکستان، ارتش آزادی‌بخش بلوچستان و شاخه خراسان داعش را از تهدیدهای اصلی امنیتی خود می‌داند و مدعی است که این گروه‌ها در افغانستان حضور دارند. بر اساس برآورد ناظران سازمان ملل، تحریک طالبان پاکستان حدود شش هزار جنگ‌جو در افغانستان دارد.
نویسنده می‌افزاید که طالبان تاکنون تمایل محدودی برای همکاری با پاکستان در این زمینه نشان داده‌اند. رهبران طالبان اعضای تحریک طالبان پاکستان را پناه‌جویان پاکستانی می‌خوانند و حاضر نیستند آنان را گروهی مسلح و تهدید امنیتی به شمار آورند. کابل پیشنهاد انتقال جنگ‌جویان این گروه از مناطق مرزی را مطرح کرده، اما اسلام‌آباد خواهان تضمین‌های کتبی و قابل راستی‌آزمایی شده است؛ تضمین‌هایی که طالبان آن را نپذیرفته‌اند.
پاکستان اعلام کرده است عملیاتش تا زمانی ادامه خواهد یافت که طالبان علیه گروه‌های مسلح در خاک افغانستان اقدام قابل اثبات انجام دهند. با این حال، گفت‌وگوهای اورومچی در اپریل و تلاش‌های تازه در مسکو نیز نتوانسته‌اند اختلاف‌ها را حل کنند.
در نهایت، کشورهای منطقه با وجود نگرانی از تروریزم فرامرزی، حملات نظامی پاکستان را راه‌حل موثر نمی‌دانند و ترجیح می‌دهند از فشار دیپلماتیک و میانجی‌گری استفاده کنند. این موضع نشان می‌دهد که مخالفت با فعالیت گروه‌های مسلح در افغانستان لزوماً به معنای حمایت از حملات نظامی پاکستان نیست.
ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
منبع: دیپلمات – Diplomat