خبرگزاری دید: اختلاف بر سر فعالیت تحریک طالبان پاکستان در خاک افغانستان، روابط کابل و اسلام‌آباد را با بحران جدی روبه‌رو کرده است؛ بحرانی که با درگیری‌های مرزی، بسته‌شدن گذرگاه‌های تجاری و ناکامی تلاش‌های دیپلماتیک، هزینه‌های امنیتی و اقتصادی شدیدی برای دو کشور به همراه داشته است.
روابط افغانستان و پاکستان در پی تداوم حملات گروه‌های مسلح و اختلاف بر سر نحوه مقابله با آن‌ها، بیش از پیش متشنج شده است. در مرکز این اختلافات، تحریک طالبان پاکستان (TTP) قرار دارد؛ گروهی که اسلام‌آباد آن را تهدیدی جدی علیه امنیت ملی خود می‌داند و مدعی است که رهبران و نیروهای آن در خاک افغانستان پناهگاه دارند. مقام‌های طالبان افغانستان این اتهام را رد می‌کنند.
در تازه‌ترین مورد، ارتش پاکستان در ۱۱ اکتوبر اعلام کرد که نیروهای امنیتی این کشور در جریان تلاش افراد مسلح برای عبور از افغانستان به منطقه کرم، ۱۲ فرد مسلح و اعضای طالبان افغانستان را کشته‌اند. بر اساس اعلام ارتش پاکستان، یک سرباز این کشور نیز در تبادل آتش کشته شد. این رویداد ۱۰ روز پس از حملات هوایی پاکستان به افغانستان رخ داد؛ حملاتی که اسلام‌آباد هدف آن‌ها را مراکز و مخفی‌گاه‌های گروه‌های مسلح عنوان کرد. با این حال، هیات معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) کشته‌شدن دست‌کم ۱۰ غیرنظامی، عمدتاً کودکان، و زخمی‌شدن ۹ تن دیگر را در ولایت‌های کنر و هلمند تایید کرد.
این تحولات در حالی رخ می‌دهد که حملات گروه‌های مسلح در پاکستان نیز ادامه دارد. حمله انتحاری و مسلحانه به مسجدی در مجموعه پولیس کوهات در ۱۸ سپتامبر، دست‌کم ۳۱ کشته و بیش از ۱۰۰ زخمی برجای گذاشت. ائتلاف مسلح موسوم به اتحاد مجاهدین پاکستان مسوولیت این حمله را پذیرفت؛ گروهی که با شبکه‌های مسلح فعال در امتداد مرز افغانستان و پاکستان ارتباط دارد.
با وجود اقدامات امنیتی اسلام‌آباد، اختلافات دو کشور تاکنون راه‌حل پایداری نیافته است. تلاش‌های پیشین برای مذاکره با تی‌تی‌پی و برقراری آتش‌بس نیز نتیجه دوامداری نداشته است. آتش‌بس سال ۲۰۲۲ که با میانجی‌گری طالبان افغانستان برقرار شد، در ماه نوامبر همان سال فروپاشید و حملات این گروه در پاکستان از سر گرفته شد.
در عرصه دیپلماسی منطقه‌ای نیز اختلافات همچنان پابرجاست. نشست مشورتی فرمت مسکو درباره افغانستان در پنجم اکتوبر، بدون صدور بیانیه مشترک پایان یافت؛ زیرا هیات‌های پاکستان و طالبان افغانستان بر سر نحوه بیان تهدیدهای تروریستی و مسوولیت مقابله با آن‌ها به توافق نرسیدند. این ناکامی نشان داد که دو طرف هنوز در تعریف ماهیت تهدید امنیتی و چگونگی رسیدگی به آن اختلاف اساسی دارند.
مذاکراتی که پس از درگیری‌های اکتوبر ۲۰۲۵ با میزبانی قطر و ترکیه آغاز شد و در نشست‌های بعدی در استانبول، دوحه و ریاض ادامه یافت نیز نتوانست این اختلاف محوری را حل کند. پاکستان خواهان اقدامات عملی و قابل راستی‌آزمایی علیه تی‌تی‌پی است؛ در حالی که مقام‌های طالبان افغانستان ادعاهای اسلام‌آباد درباره فعالیت این گروه در خاک افغانستان را نمی‌پذیرند.
پیامد این بن‌بست تنها به مسایل امنیتی محدود نمانده است. بسته‌ماندن گذرگاه‌های مرزی از زمان درگیری‌های اکتوبر ۲۰۲۵، تجارت دوجانبه را مختل کرده و بر زندگی بازرگانان، رانندگان و خانواده‌های وابسته به تجارت مرزی تاثیر گذاشته است. افغانستان نیز برای کاهش وابستگی تجاری خود، به گسترش روابط با ایران، هند و دیگر شرکای منطقه‌ای روی آورده است.
برای شکستن این چرخه، دو طرف به‌جای تکرار اتهام‌ها، باید بر راهکارهای عملی تمرکز کنند. ایجاد سازوکار مشترک راستی‌آزمایی با میانجی‌گری کشوری مورد قبول دو طرف، بررسی مشخص ادعاهای امنیتی، بازگشایی تدریجی گذرگاه‌های تجاری بر اساس معیارهای روشن و تقویت تبادل اطلاعات می‌تواند زمینه همکاری را فراهم سازد.
در نهایت، حل اختلاف بر سر تی‌تی‌پی به اراده سیاسی و همکاری مستمر کابل و اسلام‌آباد وابسته است. ادامه حملات، اقدامات تلافی‌جویانه و محدودیت‌های تجاری نه‌تنها امنیت را تضمین نمی‌کند، بلکه بی‌اعتمادی را عمیق‌تر می‌سازد. توافق بر سر سازوکارهای قابل سنجش برای مقابله با تهدیدهای امنیتی، می‌تواند نخستین گام واقع‌بینانه برای کاهش تنش‌ها، حفاظت از غیرنظامیان و جلوگیری از گسترش بحران در منطقه باشد.
ترجمه‌و‌تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
منبع: دیپلمات – Diplomat