خبرگزاری دید: گسترش روابط روسیه با حکومت طالبان، معادلات دیپلماتیک و امنیتی منطقه را وارد مرحله تازه‌ای کرده است. مسکو که در سال ۲۰۲۵ نخستین کشوری بود که حکومت طالبان را به رسمیت شناخت، اکنون در تلاش است همکاری‌های خود با کابل را در عرصه‌های امنیتی، اقتصادی، تجاری و فرهنگی گسترش دهد. این روند برای پاکستان، که سال‌ها از روابط تاریخی و جغرافیایی با طالبان برخوردار بوده، هم فرصت‌هایی ایجاد می‌کند و هم چالش‌هایی به همراه دارد.
روسیه در پی آن است که از گسترش فعالیت گروه‌های افراطی، قاچاق مواد مخدر و تهدیدهای امنیتی، به‌ویژه فعالیت شاخه خراسان داعش، جلوگیری کند. حمله مرگبار سال ۲۰۲۴ در نزدیکی مسکو نیز نگرانی‌های این کشور را درباره شبکه‌های افراطی فرامرزی افزایش داد. از سوی دیگر، مسکو می‌خواهد نفوذ خود را در آسیای مرکزی حفظ کند و مانع تبدیل افغانستان به منبع بی‌ثباتی منطقه‌ای شود. همکاری اقتصادی در بخش‌های انرژی، حمل‌ونقل، زراعت و زیرساخت‌ها نیز بخشی از اهداف روسیه به شمار می‌رود.
با این حال، گسترش روابط کابل و مسکو الزاماً به معنای کاهش نفوذ پاکستان نیست. موقعیت جغرافیایی، تجارت مرزی و پیوندهای مردمی همچنان برای اسلام‌آباد اهمیت دارند؛ اما این عوامل به‌تنهایی نمی‌توانند طالبان را به پذیرش خواسته‌های پاکستان وادار کنند. روابط نزدیک روسیه با کابل به طالبان فرصت می‌دهد تا گزینه‌های دیپلماتیک خود را گسترش دهند و وابستگی‌شان را به اسلام‌آباد کاهش دهند.
مهم‌ترین مساله برای پاکستان، برخورد با تحریک طالبان پاکستان (TTP) است. نگرانی اصلی اسلام‌آباد، فعالیت گروه‌های مسلح از خاک افغانستان و تهدید شهروندان و نیروهای امنیتی این کشور است. در مقابل، اولویت امنیتی روسیه بیشتر بر مقابله با داعش خراسان و جلوگیری از گسترش افراط‌گرایی به آسیای مرکزی متمرکز است. بنابراین، نباید انتظار داشت که نزدیکی مسکو به طالبان به‌طور خودکار به اقدام مؤثر علیه گروه‌های ضدپاکستانی منجر شود.
در چنین شرایطی، سازمان همکاری شانگهای می‌تواند زمینه مناسبی برای هماهنگی منطقه‌ای فراهم سازد. تبادل اطلاعات استخباراتی، همکاری در امنیت مرزی، مبارزه با قاچاق مواد مخدر و گفت‌وگوهای منظم با کابل می‌تواند به کاهش تهدیدهای مشترک کمک کند.
پاکستان نیز باید سیاست افغانستان خود را با واقعیت‌های جدید منطقه سازگار سازد؛ به‌گونه‌ای که ضمن گسترش روابط با روسیه و چین، گفت‌وگوی مستقیم با طالبان را حفظ کند. ایجاد سازوکارهای مشترک برای جلوگیری از حملات، بررسی حوادث مرزی و تسهیل تجارت قانونی می‌تواند منافع دو طرف را به هم پیوند دهد.
در نهایت، گسترش روابط روسیه با طالبان نه شکست قطعی پاکستان است و نه تضمینی برای ثبات منطقه. موفقیت اسلام‌آباد به این بستگی دارد که به‌جای اتکا بر روابط تاریخی، برای امنیت مرزی، مهار فعالیت‌های تروریستی و همکاری اقتصادی نتایج عملی به دست آورد. آینده منطقه را نه صرف نزدیکی سیاسی به طالبان، بلکه توانایی کشورها در حل مشکلات مشترک تعیین خواهد کرد.
ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
نویسنده: آصف درانی، نماینده ویژه پیشین پاکستان برای افغانستان
منبع: داون – Dawn