خبرگزاری دید: دیپلمات اسبق پاکستان در مقالهای برای نشنل انترست نوشت: طالبانِ امروز، جریانی یکدست نیست؛ اختلافات درونی، جامعهای عمیقاً چندپاره، اقتصادی درحال فروپاشی و بحرانی انسانیِ رو به وخامت، تصویری روشن از وضعیت کنونی افغانستان ترسیم میکند.
توقیر حسین، دیپلمات اسبق پاکستان در مقالهای برای نشنل انترست نوشته، افغانستانی که طالبان در آگست ۲۰۲۱ بار دیگر کنترل آن را به دست گرفتند، نه آرام شده و نه به ثبات رسیدهاست. امارت اسلامی طالبان نه در داخل کشور از مشروعیت برخوردار است و نه در عرصه بینالمللی بهرسمیت شناخته شدهاست. طالبانِ امروز، جریانی یکدست نیست؛ اختلافات درونی، جامعهای عمیقاً چندپاره، اقتصادی درحال فروپاشی و بحرانی انسانیِ رو به وخامت، تصویری روشن از وضعیت کنونی افغانستان ترسیم میکند.
از دید وی، برای تأمین حمایتهای اقتصادی و سیاسی، طالبان به همان راهبرد سنتی افغانها متوسل شدهاند: بازی با تضاد منافع قدرتها. در این چارچوب، هند در برابر پاکستان، هند در برابر چین و چین در برابر ایالات متحده قرار داده میشوند. این الگو ممکن است بقای طالبان را تضمین کند، اما هرگز احساس امنیت برای آنان به همراه نخواهد داشت و قطعاً ثباتی پایدار برای افغانستان ایجاد نمیکند.
بر اساس گزارش تیم نظارت و تحلیل تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل، بیش از ۲۰ گروه تروریستی منطقهای و فرامنطقهای هماکنون در افغانستان فعال هستند. برخی از این گروهها تهدیدی مستقیم برای خود افغانستاناند و برخی دیگر کشورهای همسایه مانند پاکستان، تاجیکستان و ازبیکستان را بیثبات میکنند. گروههایی نیز وجود دارند که بالقوه تهدیدی برای ایالات متحده و امنیت جهانی محسوب میشوند—آن هم در حالی که به دلیل خروج آشفته امریکا، به حجم قابل توجهی از تجهیزات نظامی دسترسی یافتهاند. جهان نمیتواند منتظر وقوع فاجعه بزرگی دیگر بماند تا این تهدید را جدی بگیرد.
تعامل منطقهای و جهانی ؛ بدون راهبرد مشترک
دستکم ۱۷ کشور هماکنون در افغانستان سفارت دارند. هر یک از این کشورها، علاوه بر نگرانیهای مشترک—بهویژه تهدید تروریزم و پیامدهای فروپاشی دولت—دلایل خاص خود را برای تعامل با طالبان دنبال میکنند.
وی میافزاید، چین بهتدریج سطح تعامل خود با افغانستان را افزایش داده، اما تعهدات بلندمدت آن همچنان محتاطانه است. پکن به سرمایهگذاری در بخش نفت و معادن علاقهمند است، اما به دلیل تردید نسبت به نیتها و توان طالبان در تامین امنیت، با احتیاط حرکت میکند. با این حال، چین تا حدی موفق شده طالبان را به دور کردن «جنبش اسلامی ترکستان شرقی» (ETIM) از مرزهای خود وادار کند.
برای ایران، مقابله با نفوذ داعش خراسان یکی از مهمترین نقاط اشتراک با طالبان است. تهران همچنین به حفاظت از جمعیت شیعه افغانستان اهمیت میدهد. ایران و هند هر دو علاقهمندند مسیرهای دسترسی به آسیای مرکزی را بدون عبور از پاکستان توسعه دهند؛ موضوعی که با تشدید تنش در روابط کابل و اسلامآباد، اهمیت بیشتری یافته است. در عین حال، ایران میکوشد خود را بهعنوان جایگزین اقتصادی برای پاکستان به طالبان معرفی کند. با این همه، اختلافات بر سر حقآبه و مساله پناهجویان، سایهای سنگین بر این رابطه انداخته است.
با وجود این اشتراکات امنیتی، هیچیک از بازیگران منطقهای و جهانی نتوانستهاند به یک راهبرد مشترک برای مواجهه با طالبان و گروههای افراطیِ مستقر در افغانستان دست یابند.
افغانستان همچنان برای همه این کشورها مهم است—حتی اگر طالبان در حوزه مقابله با تروریزم همکاری موثری نداشته باشند.
تحلیل این دیپلمات پاکستانی در حالی صورت میگیرد که در کنار تمامی بحرانهای پیشروی طالبان، کشورهای منطقه تلاش دارند که تا تعاملی مشترک را بر اساس ترسیم منافع جمعی با حکومت طالبان پیش ببرند. در این خصوص نشستهای متعددی صورت گرفته است و شریانهای اقتصادی منطقهای در حال ترسیم و توجه به وضعیت اقتصادی و تجاری افغانستان وجود دارد.
میطلبد که گروه حاکم بر کشور در خصوص تعامل با کشورهای همسایه که تأثیر پذیری متقابل مستقیم بر وضعیت جمعی منطقه دارد شفاف عمل نماید.
ترجمه: خبرگزاری دید