سکوت رهبران جهادی در برابر تحقیر پاکستان؛ چرا واکنشی نشان داده نمیشود؟
خبرگزاری دید: سکوت جهادیها در برابر سخنان وزیر دفاع پاکستان نشاندهنده یک وضعیت نگرانکننده است که ممکن است به تضعیف هویت ملی افغانستان و تحریف تاریخ این کشور منجر شود. جهاد افغانستان علیه شوروی یک نقطه عطف در تاریخ این کشور است و اگر این تاریخ نادیده گرفته شود یا تحریف شود، مردم افغانستان ممکن است از دستاوردهای خود در برابر سلطه خارجی و فداکاریهایی که برای آزادی کشورشان کردهاند، محروم شوند.
عبداللطیف پدرام، فعال سیاسی و مخالف طالبان، در یادداشتی که اخیراً در صفحه فیسبوک خود منتشر کرده، به سکوت رهبران جهادی افغانستان در برابر اظهارات خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، واکنش نشان داده و آن را نگرانکننده توصیف کرده است. خواجه آصف در سخنانی گفته بود که جنگ افغانستان علیه ارتش شوروی «جهاد» نبوده است. این اظهارات نه تنها به تاریخ جهاد افغانستان حمله میکند، بلکه هویت ملی و دینی مردم این کشور را نیز هدف قرار میدهد. سوالی که پیش میآید این است که چرا رهبران جهادی افغانستان در برابر این تحقیر آشکار سکوت کردهاند؟ آیا این سکوت نشانه تحولات عمیقتر در سیاستهای داخلی افغانستان است یا به دلیل فشارهای خارجی و روابط پیچیده سیاسی در سطح منطقه است؟
جهاد علیه ارتش شوروی در دهه ۱۹۸۰ میلادی به یکی از مهمترین و حساسترین مراحل تاریخ معاصر افغانستان تبدیل شد. میلیونها افغان برای دفاع از سرزمین خود در برابر تجاوز خارجی به صفوف مجاهدین پیوستند و نقش پاکستان به عنوان یکی از مهمترین حامیان این حرکت در سطح بینالمللی کاملاً مشهود است. اظهارات وزیر دفاع پاکستان که این جنگ را «جهاد» نمیداند، به نوعی تلاش برای تحریف تاریخ و بیاعتبار ساختن جنبش مقاومت افغانها است.
این اظهارات خواجه آصف نه تنها خاطرات مردم افغانستان را جریحهدار میکند، بلکه دستاوردهای عظیم آنان که منجر به پایان اشغال شوروی شد را نادیده میگیرد. از سوی دیگر، پاکستان در طول این سالها نه تنها از این جنگ بهرهبرداری سیاسی و اقتصادی کرده، بلکه با حمایت از گروههای جهادی افغان به یکی از قدرتهای مهم منطقهای تبدیل شده و به سلاح هستهای دست یافته است. بنابراین، سوال این است که چرا هیچیک از رهبران جهادی افغانستان در برابر این تحقیر واکنشی نشان ندادهاند.
این درحالی است که در بسیاری از مواقع، رهبران جهادی افغانستان در برابر مسائل دیگر مانند درگذشت شخصیتهای سیاسی یا ورزشی به سرعت واکنش نشان میدهند و نشستهای خبری برگزار میکنند. اما در برابر اظهارات وزیر دفاع پاکستان که به اعتبار جهاد افغانها و سرنوشت مردم این کشور حمله کرده است، هیچگونه واکنشی از این رهبران دیده نمیشود. این سکوت به راستی سوالبرانگیز است و دلایل مختلفی میتواند داشته باشد.
یکی از دلایل احتمالی این سکوت، روابط پیچیده سیاسی و امنیتی است که بسیاری از رهبران جهادی امروز با پاکستان دارند. پس از سقوط حکومت جمهوریت و قدرتگیری طالبان، برخی از رهبران جهادی به دلیل موقعیتهای سیاسی و اقتصادی خود با دولت پاکستان روابط نزدیکی برقرار کردهاند. این روابط ممکن است از انگیزههای ملی و مذهبی فراتر رفته و بهطور غیرمستقیم تحت تأثیر فشارهای دیپلماتیک و اقتصادی قرار گرفته باشد.
سکوت رهبران جهادی در برابر سخنان خواجه آصف همچنین ممکن است به ضعف سیاسی و فقدان همبستگی میان گروههای جهادی در دوران کنونی اشاره داشته باشد. بسیاری از این گروهها پس از سقوط دولت کابل و پیروزی طالبان، با مشکلات داخلی و چالشهای سیاسی فراوان روبهرو هستند. این مشکلات داخلی میتواند مانع از اتخاذ موضع قاطع در برابر پاکستان یا دیگر بازیگران خارجی شود.
علاوه بر این، فضای سیاسی افغانستان در حال حاضر تحت سلطه طالبان است و بسیاری از رهبران جهادی، اگرچه از نظر ایدئولوژیک مخالف طالبان هستند، ممکن است از ترس اقدامات تلافیجویانه یا به دلیل تلاش برای حفظ موقعیت خود در آینده، تمایلی به درگیر شدن در نزاعهای سیاسی با پاکستان نداشته باشند. در واقع، این سکوت میتواند نشاندهنده تداوم وضعیت شکننده افغانستان و عدم توانایی برای ارائه یک صدای متحد و مستقل در عرصه جهانی باشد.
سکوت جهادیها در برابر سخنان وزیر دفاع پاکستان نشاندهنده یک وضعیت نگرانکننده است که ممکن است به تضعیف هویت ملی افغانستان و تحریف تاریخ این کشور منجر شود. جهاد افغانستان علیه شوروی یک نقطه عطف در تاریخ این کشور است و اگر این تاریخ نادیده گرفته شود یا تحریف شود، مردم افغانستان ممکن است از دستاوردهای خود در برابر سلطه خارجی و فداکاریهایی که برای آزادی کشورشان کردهاند، محروم شوند.
رهبران جهادی باید توجه کنند که سکوت در برابر چنین حملاتی به تاریخ جهاد افغانستان نه تنها به معنای نادیده گرفتن ارزشهای ملی و دینی است، بلکه میتواند پیامدهای جدی برای هویت سیاسی و اجتماعی این کشور داشته باشد. در عین حال، این سکوت میتواند به رشد جریانهای جدید سیاسی در افغانستان منجر شود که تاریخ جهاد را به شکل متفاوتی تفسیر کنند و شاید این تفسیر جدید، تأثیرات منفی زیادی بر وحدت ملی افغانستان بگذارد.
سکوت رهبران جهادی افغانستان در برابر اظهارات وزیر دفاع پاکستان در مورد جهاد، نه تنها از نظر سیاسی و تاریخی قابل تأمل است، بلکه نشاندهنده تحولات پیچیده و پرتنش در سیاستهای داخلی و خارجی افغانستان است. این سکوت ممکن است از نیاز به حفظ روابط با پاکستان یا جلوگیری از تشدید بحرانهای داخلی ناشی شده باشد، اما در نهایت، مردم افغانستان سزاوار آن هستند که تاریخ خود را بدون تحریف و با افتخار روایت کنند.
نویسنده: احسانالله صمیم – خبرگزاری دید