«اردن بعدی است»؛ الحاق کرانه باختری و سیگنال «انتقال خاموش»

خبرگزاری دید: برای اردن، این الحاق بوروکراتیک نشانه نهایی مرگ وضعیت موجود است. هم‌زمان با اجرای عملیات «دیوار آهنین» از سوی ارتش اسرائیل در اردوگاه‌های جنین و طولکرم، نهادهای سیاسی و نظامی اردن دیگر نمی‌پرسند آیا انتقال اجباری در راه است یا نه، بلکه این پرسش را مطرح می‌کنند که چگونه می‌توان آن را متوقف کرد.

دهه‌ها ایده تبدیل شدن اردن به «میهن جایگزین» برای فلسطینی‌ها در اَمان صرفاً یک کابوس دوردست یا نظریه‌ای توطئه‌آمیز تلقی می‌شد؛ اما اکنون، در سایه روی کار بودن یک دولت راست‌گرای افراطی در اسرائیل و جنگ ویرانگر و نسل‌کشانه در غزه، این کابوس به سناریویی تبدیل شده که رنگ و بوی عملیاتی به خود گرفته است.

هشدار در پادشاهی هاشمی پس از تصویب اقداماتی در کابینه اسرائیل به اوج رسید؛ اقداماتی برای ثبت گستره‌های وسیعی از کرانه باختری اشغالی به‌عنوان «اراضی دولتی» تحت نظر وزارت عدلیه اسرائیل. این تصمیم که از سوی، بتسلئیل اسموتریچ، وزیر دارایی اسرائیل، «انقلاب شهرک‌سازی» توصیف شد، عملاً اداره نظامی حاکم بر این سرزمین از سال ۱۹۶۷ را دور می‌زند و آن را همچون خاک حاکمیتی اسرائیل تلقی می‌کند.

برای اردن، این الحاق بوروکراتیک نشانه نهایی مرگ وضعیت موجود است. هم‌زمان با اجرای عملیات «دیوار آهنین» از سوی ارتش اسرائیل در اردوگاه‌های جنین و طولکرم، نهادهای سیاسی و نظامی اردن دیگر نمی‌پرسند آیا انتقال اجباری در راه است یا نه، بلکه این پرسش را مطرح می‌کنند که چگونه می‌توان آن را متوقف کرد.

ممدوح العبادی، معاون پیشین نخست‌وزیر اردن، اعلام کرده است که «انتقال دیگر تهدید نیست؛ در حال ورود به مرحله اجراست» و هشدار داده که پس از کرانه باختری، «دشمن به کرانه شرقی، به اردن، حرکت خواهد کرد».

مقام‌های پیشین و کارشناسان نظامی اردنی معتقدند طرح‌های اخیر الحاق در کرانه باختری و تشدید عملیات نظامی، سناریوی «میهن جایگزین» را به پیش می‌راند و عملاً اردن را به دولت جدید فلسطینی بدل می‌کند.

در شرایطی که قوانین جدید اسرائیل کنترل اراضی را تغییر داده و ایالات متحده غیرقابل اتکا تلقی می‌شود، اردن خود را در آستانه بحرانی وجودی می‌بیند.

برخی کارشناسان تأکید می‌کنند که اَمان باید برای مقابله با «انتقال خاموش» قریب‌الوقوع فلسطینیان، آمادگی نظامی خود را افزایش داده و دیپلماسی‌اش را بازتنظیم کند. گزینه‌های در دست بررسی شامل اقدامات شدیدی چون بستن مرزها و احیای خدمت اجباری است؛ نشانه‌ای از آنکه اعتماد به دیپلماسی و متحدان بین‌المللی رو به افول است و پادشاهی هاشمی خود را برای سناریویی پرهزینه و سرنوشت‌ساز آماده می‌کند.

محمد منصور
الجزیره – Aljazeera