آزادسازی زندانیان آمریکایی در کابل؛ تهدیدهای تازه واشنگتن و پیچیدگی مذاکرات
خبرگزاری دید: تمرکز آمریکا بر دو زندانی اصلی و کنار گذاشتن پرونده شاه محمود حبیبی از دستور کار، ممکن است نشانهای از تلاش واشنگتن برای کاهش بنبست مذاکرات و تسهیل دستیابی به توافق عملی کوتاهمدت باشد، هرچند هنوز هیچیک از طرفین این موضوع را رسمی نکردهاند.
آدام بویلر، نماینده ویژه رئیسجمهور آمریکا در امور گروگانان، و مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در روزهای اخیر با لحن بیسابقهای نسبت به بازداشت شهروندان آمریکایی در افغانستان هشدار دادهاند. بویلر اعلام کرده است که واشنگتن دیگر تحمل نخواهد کرد که اتباعش در افغانستان بازداشت شوند و تهدید کرده که طالبان ممکن است با پیامدهایی حتی نظامی روبهرو شوند.
روبیو نیز تأکید کرده است که استفاده از گروگانگیری برای کسب امتیاز سیاسی از سوی طالبان بیاثر خواهد بود و واشنگتن با قاطعیت با چنین رویکردی برخورد خواهد کرد. این تهدیدها لحن تازهای به دیپلماسی گروگانها داده و نشان میدهد واشنگتن در پی افزایش فشار سیاسی بر طالبان است.
در مرکز این اختلاف، مسأله تعداد و هویت گروگانها قرار دارد. طالبان مدعی هستند که تنها دو آمریکایی در اختیار دارند؛ «دنیس والتر کویل»، استاد دانشگاه اهل کلرادو که از ژانویه سال گذشته بازداشت شده، و «پولینسیس جکسون»، نظامی پیشین ارتش آمریکا که دلیل حضورش در افغانستان هنوز مشخص نیست. از سوی دیگر، آمریکا تأکید دارد که حداقل سه شهروند خود را در اختیار طالبان دارد که شامل «شاه محمود حبیبی» میشود؛ تبعه افغان-آمریکایی که در سال ۲۰۲۲ بازداشت شده و محل نگهداری او نامعلوم است. اختلاف بر سر این افراد یکی از اصلیترین موانع مذاکرات برای آزادی گروگانها به شمار میرود و باعث شده گفتوگوهای محرمانه میان دو طرف به بنبست برسد.
طالبان همچنین خواستار آزادی «محمد رحیم»، زندانی افغان در گوانتانامو، هستند. او از سال ۲۰۰۸ در این زندان نگهداری میشود و متهم به همکاری با شبکه القاعده بهعنوان رابط و مترجم اسامه بنلادن است؛ اتهامی که تاکنون به طور رسمی اثبات نشده است. درخواست طالبان برای آزادی محمد رحیم نشاندهنده تلاش این گروه برای حفظ اهرمهای فشار و کسب امتیازات دیپلماتیک در مذاکرات است.
از سوی دیگر، مقامهای آمریکایی تأکید دارند که گروگانگیری به هیچ عنوان قابل قبول نیست و باید هرچه سریعتر آمریکاییهای بازداشتشده آزاد شوند. تهدیدهای تازه بویلر و روبیو به وضوح نشان میدهد که واشنگتن به دنبال فشار دیپلماتیک و سیاسی مستقیم است، با این هدف که طالبان را وادار به انعطاف و اقدام عملی برای آزادی گروگانها کند. با این حال، اختلافات اساسی بر سر تعداد گروگانها و شرایط آزادی، پیچیدگی مذاکرات را افزایش داده و دستیابی به توافق کوتاهمدت را دشوار کرده است.
طالبان از سوی خود تأکید میکنند که بازداشت اتباع خارجی بر اساس قوانین داخلی افغانستان و به دلیل نقض مقررات داخلی صورت گرفته است. ذبیحالله مجاهد، سخنگوی این گروه، اعلام کرده بود که رسیدگی به پروندهها باید از مسیر گفتوگو و دیپلماسی انجام شود و طالبان هیچگاه کسی را برای معامله سیاسی یا فشار خارجی بازداشت نکردهاند. این موضع نشان میدهد که طالبان تلاش میکنند اقدامات خود را مشروع جلوه دهند و همزمان از زندانیان به عنوان اهرم فشار برای مذاکره بهره ببرند.
تمرکز آمریکا بر دو زندانی اصلی و کنار گذاشتن پرونده شاه محمود حبیبی از دستور کار، ممکن است نشانهای از تلاش واشنگتن برای کاهش بنبست مذاکرات و تسهیل دستیابی به توافق عملی کوتاهمدت باشد، هرچند هنوز هیچیک از طرفین این موضوع را رسمی نکردهاند. این تغییر تاکتیک، احتمالاً با هدف ایجاد فضایی برای انعطاف طالبان و تسریع روند آزادسازی گروگانها اتخاذ شده است.
در مجموع، وضعیت آزادی زندانیان آمریکایی در کابل نمونهای از چالشهای دیپلماتیک، اختلافات اساسی و پیچیدگیهای عملیاتی است. موفقیت در این فرآیند نیازمند تعامل چندجانبه، انعطافپذیری طالبان و میانجیها و توجه به پیامدهای انسانی و سیاسی است. تهدیدهای مستقیم بویلر و روبیو میتواند طالبان را تحت فشار قرار دهد، اما بدون مذاکرات واقعبینانه و تعامل سازنده، دستیابی به نتیجه فوری دشوار خواهد بود.
آزادسازی زندانیان، شامل دنیس والتر کویل و پولینسیس جکسون و در صورت توافق احتمالی شاه محمود حبیبی، آزمونی برای توانایی دیپلماسی، مدیریت بحران و تعامل چندجانبه است و نشان میدهد که حل این بحران نیازمند تعادل میان فشار دیپلماتیک، واقعیتهای عملی است.
نویسنده: احسان الله صمیم – خبرگزاری دید