خبرگزاری دید: با تشدید حملات نظامی پاکستان در افغانستان، برخی مقامات ارشد پاکستانی تهدید کردند که ممکن است به تغییر رژیم در افغانستان دست بزنند، اگرچه این سیاست رسمی اسلامآباد نیست. حتی اگر پاکستان به دنبال چنین تغییری باشد، مشخص نیست که آیا این کشور توان انجام آن را دارد یا چه کسی میتواند طالبان را در کابل جایگزین کند.
پاکستان و افغانستان پس از آتشبس سه روزه به مناسبت عید فطر، بار دیگر در وضعیت جنگی قرار گرفتهاند و امیدها برای صلح پایدار را ناامید کردهاند.
دفتر امور خارجه پاکستان در ۲۶ مارچ اعلام کرد که عملیات در افغانستان از سر گرفته شده و تا زمانی که طالبان افغان اولویت نادرست خود در حمایت از زیرساختهای تروریستی را بازنگری نکند، ادامه خواهد داشت.
پیش از آتشبس، درگیریها بهشدت افزایش یافته بود، زمانی که پاکستان در ۱۶ مارچ یک شفاخانه در کابل را هدف قرار داد و دستکم ۱۴۳ نفر را کشت.
این خصومتها نشاندهنده تغییر در روابط نزدیک اسلامآباد و طالبان در گذشته است. دولت پاکستان از طالبان علیه دولت تحت حمایت غرب در افغانستان پشتیبانی کرده بود. اما از زمان تسلط طالبان بر افغانستان در آگست ۲۰۲۱ پس از خروج امریکا، روابط دچار تنش شدهاست.
این درگیری ناشی از مجموعهای عوامل پیچیده است که شامل رقابت تاریخی بر سر مرز، حمایت از بازیگران غیر دولتی مختلف در دورههای متفاوت و نگرانی پاکستان از افزایش نفوذ هند در کابل میشود.
با تشدید حملات نظامی پاکستان در افغانستان، برخی مقامات ارشد پاکستانی تهدید کردند که ممکن است به تغییر رژیم در افغانستان دست بزنند، اگرچه این سیاست رسمی اسلامآباد نیست. حتی اگر پاکستان به دنبال چنین تغییری باشد، مشخص نیست که آیا این کشور توان انجام آن را دارد یا چه کسی میتواند طالبان را در کابل جایگزین کند.
سید محمد علی، تحلیلگر امنیتی و عضو هیات علمی دانشگاه ملی دفاع در اسلامآباد، به روزنامه ST گفت: «سیاست پاکستان بیشتر بر مقابله با تروریزم متمرکز بودهاست.»
وی افزود: «با وجود اینکه طالبان چهار سال در قدرت بودهاند، هیچ تعهد بینالمللی مانند توافق دوحه را اجرا نکرده و تمرکزی بر بازسازی و ساخت و ساز کشور نداشته است.»
توافق دوحه، که در ۲۹ فبروری ۲۰۲۰ بین امریکا و طالبان در دوحه امضا شد، شامل مفاد کلیدی از جمله نقش طالبان به عنوان حکومت موقت و هدایت روند تشکیل دولت فراگیر است که نماینده همه اقشار افغانستان باشد.
درگیریهای مرزی بین دو طرف از ۲۰۲۲ به یک موضوع منظم تبدیل شدهاست. در حالی که پاکستان حصارکشی مرز را ضرورت ضدتروریزم میداند، اما طالبان با آن مخالفت کرده، بخشهایی از حصار را باز کرده و ادعا میکند که این خط جوامع پشتون را تقسیم میکند.
برخلاف پاکستان، حکومت طالبان و تیتیپی مرز دیورند را به رسمیت نمیشناسند. در پاسخ به اقدامات نظامی پاکستان، طالبان در اکتوبر ۲۰۲۵ با تشدید کامل در طول مرز واکنش نشان داد. آتشبسی که توسط قطر و ترکیه میانجیگری شد، کوتاهمدت بود.
طالبان مدعی اند که هیچ گفتوگوی معناداری با پاکستان درباره مرز دیورند انجام نشده است. این گروه تیتیپی را به عنوان مشکل داخلی پاکستان میداند که حتی پیش از به قدرت رسیدن طالبان وجود داشته است.
بیاعتمادی و درگیری عمیق کنونی بین دو طرف خطر جابهجایی بیشتر غیرنظامیان در مناطق مرزی و تشدید شرایط انسانی را به همراه دارد و در عین حال فرصتهایی برای رشد سایر گروههای تروریستی، از جمله شاخههای داعش و القاعده، را فراهم میکند.
بر اساس برآورد برنامه جهانی غذا، درگیریهای جاری ۲۰۰۰۰ خانواده دیگر را مجبور به جابهجایی کرده است.
وضعیت انسانی در افغانستان وخیم است – جمعیتی از پناهندگان که بهتازگی از ایران و پاکستان بازگشتهاند، به دلیل بحران شدید مسکن مجبور به سکونت در اردوگاهها شدهاند.
این وضعیت، که پیشتر نیز فاجعهبار بود، بهدلیل عوامل مختلفی مانند فروپاشی اقتصادی و محدودیت در تحویل کمکها، تشدید شدهاست.
ریکاردو واله، رئیس تحقیقات در نشریه خراسان دابری The Khorasan Diary، بستر تحقیقاتی مستقر در اسلامآباد، انتظار دارد درگیریها دوباره شدت یابد و ممکن است بازیگران بیشتری وارد آن شوند، زیرا نارضایتیها افزایش مییابد.
او گفت: «بدون مداخله منطقهای پایدار یا حل اختلافات اصلی، مرز همچنان نقطه بحران خواهد بود و خطر بروز درگیری گسترده و مرگبار وجود دارد.»
وی افزود: «چندین دلیل وجود دارد که باور کنیم بحران کنونی ممکن است به یک تهدید مرگبارتر علیه پاکستان تبدیل شود.»
او ادامه داد: «(این) خطر وجود دارد که افراد بیشتری از افغانستان برای گرفتن انتقام، به صفوف طالبان بپیوندند، به عنوان واکنشی به اقدامات بیپروا علیه افغانستان.»
ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
نویسنده: افتخار فردوس
منبع: استریت تایمز – ST