نیم قرن بحران و تغییر؛ مسیر ثبات افغانستان کدام است؟

خبرگزاری دید: کودتای ثور در سال ۱۹۷۸ با کودتای کمونیستی علیه حکومت سردار داوود خان آغاز شد و نقطه شروع یکی از پرتنش‌ترین دوره‌های تاریخ افغانستان بود. پس از این رویداد، افغانستان وارد چرخه‌ای طولانی از جنگ، بی‌ثباتی و مداخله خارجی شد. با قدرت‌گیری حکومت کمونیستی و سپس ورود نیروهای شوروی در سال ۱۹۷۹، کشور به میدان اصلی رقابت جنگ سرد میان امریکا و شوروی تبدیل شد. این جنگ پیامدهای ویرانگری داشت و میلیون‌ها قربانی برجای گذاشت، اما در عین حال باعث مهاجرت گسترده افغانستانی‌ها و شکل‌گیری جوامع مهاجر در کشورهای مختلف شد.

پس از سقوط حکومت کمونیستی و سال‌ها جنگ داخلی، با مداخله امریکا در سال ۲۰۰۱ حکومت اول طالبان سرنگون شد و افغانستان وارد مرحله جدیدی از نظام جمهوری (۲۰۰۲ تا ۲۰۲۱) گردید. در این دوره، برای نخستین‌بار یک روند دموکراتیک نسبی شکل گرفت و قانون اساسی جدیدی بر پایه اقتصاد بازار آزاد تصویب شد که تلاش داشت میان ارزش‌های اسلامی و ساختارهای مدرن حکمرانی، تعادل برقرار کند. حامد کرزی به عنوان نخستین رئیس‌جمهور منتخب دموکراتیک کشور انتخاب شد و بسیاری از تکنوکرات‌های تحصیل‌کرده در خارج از کشور در اداره دولت نقش گرفتند. همچنین مهاجران افغانستانی با ارسال حواله‌های مالی و مشارکت علمی و فنی، نقش مهمی در حمایت از اقتصاد کشور ایفا کردند.

با وجود این پیشرفت‌ها، ضعف در اجرای قانون اساسی، فساد و چالش‌های ساختاری در نهایت به سقوط جمهوری در آگست ۲۰۲۱ انجامید. نویسنده تاکید می‌کند که مشکل اصلی، ناکامی در پایبندی به اصول همان نظام بود، نه خود چارچوب آن.

در نهایت، افغانستان امروز در برابر یک فرصت تاریخی قرار دارد تا گذشته نیم‌قرن اخیر را بازنگری کند و از تجربه‌های تلخ و موفق خود درس بگیرد. آینده کشور وابسته به انتخاب یک الگوی سیاسی و اقتصادی پایدار است که بتواند با شرایط واقعی منطقه و جهان سازگار باشد و زمینه پیشرفت نسل‌های آینده را فراهم کند.

ترجمه و تلخیص: سید طاهر مجاب – خبرگزاری دید

اجمل شمس

عرب نیوز – Arab News