خبرگزاری دید: کریم خرم، وزیر اطلاعات و فرهنگ حکومت پیشین افغانستان، با اشاره به سفر اخیر ترامپ به چین، تأکید کرد که وضعیت کنونی نظام بینالملل بیش از آن که شبیه «دام توسیدید» باشد، به «دام کیندلبرگر» شباهت دارد؛ وضعیتی که در آن قدرت مسلط رو به افول است و قدرت نوظهور نیز تمایلی به پذیرش رهبری جهانی ندارد.
کریم خرم، وزیر اطلاعات و فرهنگ حکومت پیشین افغانستان، در تحلیل سفر اخیر دونالد ترامپ به چین و دیدارش با شی جینپینگ، گفت که برداشت رایج از «دام توسیدید» نمیتواند وضعیت امروز جهان را توضیح دهد. به باور او، آنچه در نظام بینالملل جریان دارد، بیشتر با «دام کیندلبرگر» همخوانی دارد؛ مفهومی که به خلأ رهبری جهانی در دوره گذار قدرتها اشاره میکند.
خرم توضیح داد که «دام توسیدید» زمانی برجسته شد که رئیسجمهور چین در دیدار اخیرش با ترامپ از این نظریه یاد کرد؛ نظریهای که بر احتمال تقابل میان قدرت مسلط و قدرت در حال ظهور تأکید دارد، اما به گفته او، شرایط فعلی جهان نشان میدهد که قدرت هژمون ـ ایالات متحده ـ در حال افول است، در حالی که قدرت نوظهور ـ چین ـ مایل نیست نقش رهبری جهانی را برعهده گیرد.
او با اشاره به ریشههای نظریه «دام کیندلبرگر» گفت این مفهوم از تحلیلهای چارلز کیندلبرگر درباره بحران اقتصادی دهه ۱۹۳۰ گرفته شده است؛ زمانی که آمریکا حاضر نشد جای بریتانیا را بهعنوان قدرت مسلط جهانی پر کند و همین امر به بیثباتی ساختاری انجامید.
خرم افزود چین با وجود رشد اقتصادی چشمگیر، نه تجربه تاریخی یک هژمون جهانی را دارد و نه تمایل به ایفای چنین نقشی. او تأکید کرد که پکن برخلاف قدرتهای استعماری غرب، رویکرد سلطهجویانه ندارد و در حوزه دیپلماسی بینالمللی نیز با محدودیتهایی مواجه است.
وی به تلاش ناموفق چین برای برگزاری نشستی مشابه مذاکرات مسکو درباره افغانستان اشاره کرد و گفت هرچند پکن در میانجیگری میان ایران و عربستان موفق بود، اما اختلافات داخلی در نشست اخیر وزرای خارجه بریکس نشان داد که چین هنوز در ایجاد اجماع جهانی با چالش روبهرو است.
خرم همچنین خاطرنشان کرد که چین فاقد سنت اتحادسازی گسترده است و حتی روسیه نیز از تبدیل کامل پکن به قدرت بلامنازع جهانی حمایت نخواهد کرد. او گفت چین بیشتر بر منافع اقتصادی تمرکز دارد و حاضر نیست هزینههای سنگین رهبری جهانی را بپردازد؛ چنانکه پس از خروج آمریکا از افغانستان نیز پکن نقش اقتصادی پررنگی ایفا نکرد.
وی با اشاره به انتقادها از پروژههای اقتصادی چین در برخی کشورهای آفریقایی و آسیایی، از جمله بحران بدهی در سریلانکا، افزود که پکن در استفاده از «قدرت نرم» نیز تجربه محدودی دارد و تمایلی ندارد یوآن را به ارز ذخیره جهانی تبدیل کند.
خرم در پایان هشدار داد که جهان در سالهای آینده با خلأ رهبری جهانی روبهرو خواهد شد و به سمت نظمی چندقطبی حرکت میکند؛ وضعیتی که میتواند به تداوم جنگها، تشدید بحرانهای تجاری و تضعیف نهادهای بینالمللی منجر شود. او تأکید کرد که در چنین شرایطی، کشورهای ضعیف بیش از دیگران زیر فشار قدرتهای منطقهای قرار خواهند گرفت و بیثباتی در مناطق مختلف افزایش خواهد یافت.