خبرگزاری دید: چگونه کشورهای همسایه افغانستان میتوانند در نبود نظم جهانی موثر، یک چارچوب منطقهای پایدار برای مدیریت بحرانهای امنیتی ایجاد کنند. نویسنده استدلال میکند که وضعیت فعلی افغانستان و پیرامون آن، نمونهای روشن از ناکارآمدی سازوکارهای پراکنده و موقتی است که تاکنون برای حل بحرانها استفاده شدهاند.
در بخشهای ابتدایی این مطلب بهنویسندگی لین او دونل، تاکید میشود که روابط میان افغانستان و کشورهای همسایهاش مانند پاکستان، ایران، چین، تاجیکستان، ازبیکستان و ترکمنستان، بهشدت پیچیده و همراه با بیاعتمادی است. این کشورها از یکسو نمیتوانند با حاکمیت طالبان بیارتباط باشند، و از سوی دیگر توانایی ایجاد چارچوب مشترک و قابل اعتماد برای مدیریت تهدیدهای امنیتی را نیز ندارند. موضوعاتی مانند تروریزم فرامرزی، مهاجرت اجباری، قاچاق مواد مخدر و اختلافات مرزی، این روابط را بیش از پیش شکننده ساخته است.
نویسنده در ادامه توضیح میدهد که تلاشهای گذشته مانند نشستهای چندجانبه و ابتکارهای منطقهای، اغلب پراکنده و کوتاهمدت بودهاند و نتوانستهاند به یک ساختار دایمی و موثر تبدیل شوند. به همین دلیل، بحرانها یا بدون حل باقی ماندهاند یا به شکل مقطعی مدیریت شدهاند، بدون آنکه ریشههای اصلی آنها مورد توجه قرار گیرد.
در بخشهای پایانی این مطلب، نویسنده بر ضرورت ایجاد یک «سازوکار دایمی منطقهای برای پیشگیری از بحران» تاکید میکند. او پیشنهاد میدهد که این سازوکار باید تحت حمایت یک نهاد بینالمللی مانند سازمان ملل متحد شکل گیرد و شامل نمایندگان ویژه، مرکز هماهنگی امنیتی و یک مجمع مشورتی منطقهای باشد. هدف این ساختار، نه فقط مدیریت بحران پس از وقوع، بلکه شناسایی زودهنگام تهدیدات و جلوگیری از تبدیل آنها به درگیریهای گسترده است.
همچنین بر نقش کشورها در ایجاد اعتماد تدریجی تاکید میشود. به باور نویسنده، حتی اگر کشورهای منطقه دیدگاههای متفاوتی داشته باشند، باز هم یک چارچوب مشترک میتواند زمینهساز همکاریهای حداقلی در حوزههایی مانند مبارزه با تروریزم، مدیریت مرزها و کنترل قاچاق شود. او هشدار میدهد که ادامه وضعیت فعلی، تنها به تداوم بیثباتی و افزایش رقابتهای جیوپولیتیکی در منطقه منجر خواهد شد.
در نهایت، مقاله نتیجه میگیرد که امنیت در این منطقه دیگر نمیتواند فقط از بیرون یا توسط قدرتهای جهانی تامین شود. بلکه تنها از طریق یک سازوکار منطقهای منسجم، پایدار و مبتنی بر اعتماد متقابل میان کشورهای همسایه امکانپذیر است؛ سازوکاری که بتواند به جای واکنشهای مقطعی، یک روند دایمی برای جلوگیری از بحران ایجاد کند.
ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
نویسنده: لین او دونل
منبع: بنیاد اندیانا – Andiana Foundation