نزدیکی روسیه-طالبان؛ تغییر موازنه قدرت در افغانستان

خبرگزاری دید: توافق تازه نظامی ـ فنی میان روسیه و طالبان تنها همکاری امنیتی ساده نیست، بلکه نشانه‌ای از بازسازی تدریجی ساختار امنیتی افغانستان در غیاب ایالات متحده و با محوریت رقبای واشنگتن است. این تحول نشان می‌دهد که افغانستان به‌تدریج در حال پیوستن به نظمی منطقه‌ای است که در آن نفوذ روسیه رو به گسترش بوده و نقش امریکا رو به کاهش است.

هرچند این توافق به‌گونه رسمی با هدف مقابله با تهدید داعش خراسان توجیه می‌شود، اما ابعاد آن بسیار فراتر از مبارزه با تروریزم است. همکاری‌های نظامی، تبادل اطلاعات استخباراتی، آموزش نیروها، فراهم‌سازی تجهیزات پیشرفته، سیستم‌های نظارتی و ابزارهای مخابراتی رمزگذاری‌شده، همگی می‌توانند زمینه وابستگی امنیتی طالبان به مسکو را فراهم سازند. در نتیجه، روسیه نه‌تنها به یک شریک امنیتی، بلکه به بازیگری تاثیرگذار در ساختار قدرت افغانستان تبدیل می‌شود.

برای طالبان نیز این همکاری دارای اهمیت ویژه است. حکومتی که همچنان با انزوای بین‌المللی، مشکلات اقتصادی و کمبود مشروعیت سیاسی مواجه است، اکنون در روسیه حامی قدرتمندی یافته که بدون مطرح کردن موضوعات حقوق بشر یا مشارکت سیاسی، حاضر به همکاری و حمایت است. هر دیدار و توافق با یک قدرت بزرگ، جایگاه طالبان را از یک حکومت منزوی به یک بازیگر پذیرفته‌شده‌تر در سطح منطقه نزدیک‌تر می‌کند.

با این حال، مهم‌ترین بخش این همکاری در عرصه استخبارات نهفته است. طالبان می‌تواند به روسیه دسترسی به شبکه‌های محلی، مسیرهای قاچاق، تحرکات گروه‌های مسلح و اطلاعات میدانی گسترده در سراسر افغانستان را فراهم کند. در مقابل، روسیه ابزارها و فناوری‌هایی را در اختیار طالبان قرار می‌دهد که این گروه تاکنون توانایی توسعه آن را نداشته است. این تبادل می‌تواند ظرفیت‌های امنیتی طالبان را به‌گونه چشمگیری افزایش دهد.

آنچه بیش از همه برای ایالات متحده نگران‌کننده است، شکل‌گیری تدریجی نظم امنیتی جدید در افغانستان است؛ نظمی که بدون حضور امریکا و تا حدی در تقابل با منافع آن در حال شکل‌گیری است. در سال‌های اخیر، سیاست انزوا و تحریم نتوانسته طالبان را تغییر دهد؛ بلکه این گروه را به سمت کشورهایی سوق داده که آمادگی بیشتری برای همکاری عملی دارند. روسیه اکنون با هزینه‌ای بسیار کمتر از آنچه امریکا طی دو دهه در افغانستان پرداخت، در حال کسب نفوذ سیاسی و امنیتی است.

در واشنگتن، بحث درباره افغانستان اغلب به تهدید داعش خراسان یا حضور باقی‌مانده القاعده محدود می‌شود. اما پرسش اساسی‌تر آن است که آیا ساختار امنیتی در حال شکل‌گیری طالبان، همراه با حامیان خارجی آن، در آینده تهدیدی پیچیده‌تر و دشوارتر برای منافع امریکا و منطقه ایجاد خواهد کرد یا خیر. هرچه این همکاری‌ها عمیق‌تر شود، مقابله با پیامدهای آن نیز دشوارتر خواهد شد.

این وضعیت به معنای به‌رسمیت شناختن طالبان یا پذیرش رویکرد روسیه نیست، اما نشان می‌دهد که اتکا به انزوا و تحریم به‌تنهایی دیگر پاسخگوی واقعیت‌های افغانستان نیست. اگر ایالات متحده نتواند سیاست واقع‌بینانه و منسجم در قبال افغانستان تدوین کند، روسیه و سایر بازیگران منطقه‌ای به تعیین قواعد بازی ادامه خواهند داد؛ در کشوری که امریکا برای آن بهای سنگینی پرداخت، اما اکنون شاهد افزایش نفوذ رقبایش در آن است.

ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
نویسنده: جاوید احمد، پژوهشگر مبارزه با تروریزم
منبع: سیفر بریف – The Cipherbrief.com