واحد نظامی «هیبت» و خط دیورند

خبرگزاری دید: در ماه‌های اخیر، تحولات امنیتی در امتداد خط دیورند وارد مرحله‌ای تازه شده‌است؛ مرحله‌ای که نشان‌دهنده تغییر رویکرد پاکستان از واکنش دفاعی به راهبردی تهاجمی‌تر علیه شبکه‌های شبه‌نظامی فعال در خاک افغانستان است.

بر اساس تحلیل منتشرشده در نشریه دیپلمات به قلم سارا آدامز، مامور اسبق سازمان اطلاعاتی سی‌آی‌ای، این تغییر رویکرد با سلسله‌ای از حملات هوایی در ولایت‌های ننگرهار، خوست و پکتیکا در فبروری ۲۰۲۶ و سپس عملیات «غضب الحق» و حملات دقیق در ماه جون همان سال آشکار شده‌است.

این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که پاکستان با محیط امنیتی رو به وخامت مواجه است. گروه تحریک طالبان پاکستان (TTP) همچنان حملات خود را در خیبرپختونخوا و مناطق قبایلی سابق ادامه می‌دهد. در بلوچستان نیز «ارتش آزادی‌بخش بلوچستان» (BLA) توانایی بیشتری در اجرای عملیات‌های پیچیده از خود نشان داده‌است. هم‌زمان، شاخه خراسان داعش (ISKP) نیز در دو سوی مرز فعال باقی مانده و چالش امنیتی چندلایه‌ای را شکل داده‌است.

در چنین بستری، این مطلب به تصمیم رهبر طالبان، هبت‌الله آخندزاده، برای ایجاد یک واحد نظامی جدید با نام «هیبتی» اشاره می‌کند؛ واحدی متشکل از حدود ۴ هزار نیرو که در قالب چهار دسته هزار نفری سازمان‌دهی شده‌است. این واحد در میدان‌هوایی بین‌المللی قندهار مستقر شده و ماموریت اصلی آن تامین امنیت مرزهای افغانستان در امتداد خط دیورند خوانده شده‌است.

نکته مهم در تحلیل این تصمیم، ماهیت فرماندهی و ساختار این واحد است. برخلاف نیروهای مرزی سنتی، فرماندهی «هیبتی» به مولوی حمیدالله مسافر، چهره‌ای نظامی با سابقه عملیات میدانی، سپرده شده‌است؛ فردی که پیش‌تر در عملیات علیه جبهه مقاومت ملی و جبهه آزادی افغانستان نقش داشته‌است. این انتخاب نشان می‌دهد طالبان مرز با پاکستان را نه فقط مساله اداری، بلکه میدان درگیری فعال تلقی می‌کند.

همچنین انتصاب فرماندهان دارای سابقه در عملیات‌های رزمی، آموزش و پشتیبانی لوجستیکی، بیانگر آن است که این واحد بیش از آنکه ساختار مرزبانی باشد، یک نیروی واکنش سریع و عملیاتی محسوب می‌شود. استقرار این یگان در قندهار نیز اهمیت سیاسی آن را افزایش داده و نشان‌دهنده نظارت مستقیم رهبری طالبان بر آن است.

بر اساس این گزارش، اهمیت واقعی واحد «هیبتی» در اندازه آن نیست، بلکه در پیام سیاسی و امنیتی آن نهفته است. طالبان با ایجاد این ساختار جدید در واقع به افزایش فشارهای پاکستان بر زیرساخت‌های شبکه‌های فرامرزی واکنش نشان داده و تلاش می‌کند کنترل خود بر محیط مرزی را حفظ کند.

در مجموع، تحلیل نشریه دیپلمات نتیجه می‌گیرد که تشکیل این واحد نظامی نشان‌دهنده تشدید نظامی‌سازی مرز افغانستان و پاکستان است؛ روندی که می‌تواند خط دیورند را به یکی از حساس‌ترین و پرتنش‌ترین جبهه‌های امنیتی منطقه در دوره پس از ۲۰۲۱ تبدیل کند.

ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
نویسنده: سارا آدامز، مامور اسبق سی‌آی‌ای
منبع: دیپلمات – Diplomat