خبرگزاری دید: گروه بینالمللی بحران میگوید که اسلامآباد با استفاده از روابط خود با تهران، واشنگتن و حمایت چین، تلاش دارد راهی برای آتشبس و آغاز گفتوگو میان امریکا و ایران باز کند، اما این نقش میانجیگری با خطرهای سیاسی، امنیتی و اقتصادی برای پاکستان همراه است.
گروه بحران در گزارشی نوشته که پاکستان معتقد است ادامه جنگ در خاورمیانه میتواند امنیت، اقتصاد و منافع دیپلماتیک این کشور را بهشدت آسیب بزند؛ به همین دلیل نقش میانجیگری را پذیرفته است.
چالشهای داخلی پاکستان در سایه جنگ
جنگ میان امریکا و ایران برای پاکستان پیامدهای داخلی نیز داشته است. این کشور دارای یکی از بزرگترین جمعیتهای شیعه در جهان است و تحولات ایران بر احساسات اجتماعی در داخل پاکستان تاثیر مستقیم میگذارد.
پس از حملات امریکا و اسرائیل به ایران، اعتراضات ضد امریکایی در برخی شهرهای پاکستان، از جمله کراچی، اسلامآباد و مناطق شیعهنشین گلگت-بلتستان، آغاز شد.
در کراچی، شماری از معترضان تلاش کردند به کنسولگری امریکا نزدیک شوند و درگیری میان نیروهای امنیتی و معترضان رخ داد. در این ناآرامیها دهها نفر کشته و بیش از صد نفر زخمی شدند.
اسلامآباد برای حفظ اعتبار خود بهعنوان میانجی، تلاش کرده است موضع بیطرفی خود را در بحران امریکا و ایران حفظ کند.
نگرانیهای امنیتی در مرز ایران و پاکستان
گروه بحران استدلال کرده که یکی دیگر از نگرانیهای اسلامآباد، افزایش فعالیت گروههای مسلح بلوچ در امتداد مرز ایران و پاکستان است.
روابط دو کشور در سالهای گذشته به دلیل اتهامهای متقابل درباره حضور شورشیان بلوچ در خاک یکدیگر، گاهی متشنج بوده است. پاکستان نگران است که ادامه جنگ بتواند زمینه همکاری بیشتر گروههای مسلح در دو سوی مرز را فراهم کند.
بر بنیاد این گزارش، همچنین افزایش تنش میان پاکستان و افغانستان میتواند شرایط امنیتی در ایالت بلوچستان پاکستان را پیچیدهتر سازد.
از دید گروه بحران، گسترش ناامنی در منطقه میتواند پاکستان را با تهدیدهای همزمان در مرزهای غربی و داخلی روبهرو کند.
فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ
جنگ در خاورمیانه تاثیر اقتصادی قابل توجهی بر پاکستان گذاشته است. بستهشدن تنگه هرمز و آسیب به تاسیسات نفت و گاز کشورهای منطقه باعث افزایش قیمت انرژی و مشکلات زنجیره تامین شده است.
پاکستان بیش از ۸۵ درصد نفت و گاز وارداتی خود را از خاورمیانه تامین میکند؛ بنابراین افزایش قیمت سوخت فشار زیادی بر اقتصاد شکننده این کشور وارد کرده است.
دولت پاکستان برای کاهش مصرف انرژی اقدامهایی مانند محدودیت کاری را روی دست گرفت، اما افزایش قیمت سوخت باعث اعتراضات مردمی در برخی شهرها شد.
کمبود گاز مایع نیز مشکلات تازهای ایجاد کرده و باعث افزایش خاموشی برق و دشواری خانوادهها در تامین سوخت آشپزی شده است.
گروه بحران افزوده که بحران انرژی ناشی از جنگ ایران و امریکا، روند بهبود اقتصادی پاکستان را با خطرهای تازه روبهرو کرده است.
دیپلماسی پاکستان میان واشنگتن، تهران و ریاض
پاکستان تلاش کرده است میان روابط خود با ایران، امریکا و کشورهای عربی تعادل برقرار کند.
اسلامآباد از یکسو روابط خود با تهران را حفظ کرده و از سوی دیگر روابطش با واشنگتن در دوره اخیر بهبود یافته است. همچنین عربستان سعودی، بهعنوان یکی از مهمترین شرکای اقتصادی و امنیتی پاکستان، جایگاه ویژهای در سیاست خارجی این کشور دارد.
پاکستان ضمن مخالفت با حملات علیه ایران، حملات ایران به برخی کشورهای خلیج را نیز محکوم کرده است.
اسلامآباد در تلاش است میان حفظ روابط با ایران، همکاری با امریکا و اتحاد استراتژیک با عربستان سعودی تعادل ایجاد کند.
طرح پاکستان برای آتشبس و مذاکرات
پاکستان در ماه اپریل یک چارچوب دو مرحلهای برای پایان جنگ پیشنهاد کرد.
این طرح شامل:
برقراری آتشبس فوری؛
بازگشایی دوباره تنگه هرمز؛
آغاز مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران و کاهش تحریمها بود.
این پیشنهاد از سوی مقامهای پاکستانی میان تهران و واشنگتن منتقل شد.
پس از نخستین دور مذاکرات، مقامهای پاکستانی تلاشهای خود را ادامه دادند.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، به عربستان سعودی، قطر و ترکیه سفر کرده و جنرال عاصم منیر، رئیس ارتش پاکستان، با مقامهای امریکایی و ایرانی تماس برقرار کرد.
همچنین اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان، با مصر، عربستان سعودی، ترکیه و چین درباره ادامه روند گفتوگوها رایزنی کردهاست.
پاکستان تلاش دارد تا با حفظ آتشبس، از بازگشت جنگ گستردهای جلوگیری کند که پیامدهای سنگینی برای منطقه خواهد داشت.
خطرهای نقش میانجیگری پاکستان
گروه بینالمللی بحران مینویسد که با وجود افزایش اعتبار جهانی پاکستان به دلیل نقش میانجی، این سیاست خطرهایی نیز دارد.
یکی از نگرانیها این است که بیطرفی پاکستان باعث نارضایتی برخی کشورهای خلیج، بهویژه امارات متحده عربی، شود.
از سوی دیگر، توافق دفاعی پاکستان با عربستان سعودی ممکن است در صورت گسترش جنگ، اسلامآباد را وارد درگیری مستقیم کند.
اگر جنگ دوباره آغاز شود، پاکستان ممکن است میان حفظ روابط با تهران و تعهداتش در برابر عربستان سعودی و امریکا با دشواری بزرگی روبهرو شود.
نتیجهگیری
پاکستان با وجود محدودیتهای داخلی و اقتصادی، تلاش کرده است خود را بهعنوان میانجی میان امریکا و ایران معرفی کند.
اسلامآباد با استفاده از روابط خود با تهران، واشنگتن، چین و کشورهای عربی، توانسته است کانالهای گفتوگو را باز نگه دارد؛ اما موفقیت نهایی این تلاشها به تصمیمهای امریکا و ایران وابسته است.
در نهایت، پاکستان باور دارد که ادامه جنگ برای این کشور خطرناکتر از ادامه تلاشهای دیپلماتیک است؛ از همین رو، اسلامآباد همچنان تلاش خواهد کرد آتشبس حفظ و مسیر مذاکرات باز باقی بماند.