تنگه هرمز؛ آبراهی که ترامپ را خفه خواهد کرد
خبرگزاری دید: دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، روز جمعه گفت که «بهزودی» تنگه هرمز را بهعنوان قلمرو ایالات متحده اعلام خواهد کرد؛ این در حالی است که وضعیت این آبراه راهبردی، که حدود یکپنجم نفت و گاز جهان از آن عبور میکند، همچنان درگیر بنبست نظامی و دیپلماتیک است.
ایران در واکنش، تهدیدهای ترامپ را «مزخرف» خوانده است؛ همزمان، یادداشت تفاهمی که دو طرف در ماه جون امضا کرده بودند، روز یکشنبه منقضی شد.
با این حال، از نظر حقوقی و قانون اساسی، حاکمیت بر یک سرزمین صرف با اعلام یکجانبه رئیسجمهور یک کشور متخاصم تغییر نمیکند.
ترامپ پیش از این نیز تهدید کرده بود که نیروهای امریکایی را به جزیره خارک ایران اعزام کرده و کنترل این مرکز مهم صادرات نفت ایران در خلیج را به دست میگیرند. تهران در واکنش گفته بود که نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برای مقابله با آنان «با انگشت روی ماشه» آماده خواهند بود. ترامپ همچنین پیشتر تهدید کرده بود که گرینلند، قلمرو خودمختار دانمارک، را تحت کنترل امریکا درآورد.
بروس فین، معاون دادستان کل امریکا در دوران ریاستجمهوری رونالد ریگان، میگوید ترامپ از نظر قانون اساسی اختیار ندارد که بهتنهایی سرزمینی را به خاک امریکا ضمیمه کند.
به گفته او، برای الحاق یک سرزمین، تصویب معاهده از سوی سنا یا تصویب قانون از سوی کانگرس از نظر قانون اساسی ضروری است؛ همانگونه که در خرید لوئیزیانا، الحاق هاوایی و کانال پاناما، یا بهدستآوردن پورتوریکو و فیلیپین پس از جنگ امریکا و اسپانیا انجام شد.
فین هشدار داده است که اگر ترامپ اقدام به الحاق تنگه هرمز کند، چنین اقدامی میتواند از دید حقوق بینالملل «جنایت جنگ تجاوزکارانه» تلقی شود؛ از جمله بر اساس منشور سازمان ملل متحد.
ناتالی کلاین، متخصص حقوق بینالملل و معاون دانشکده حقوق دانشگاه نیوساوثولز در سیدنی، نیز گفته است که ادعای ترامپ تنها در صورتی میتواند از نظر حقوق بینالملل تا حدی قابل تصور باشد که امریکا بتواند کنترل تنگه را بهعنوان یک قدرت اشغالگر در دست بگیرد؛ وضعیتی که شاید با اختیارات امریکا در جاپان بلافاصله پس از جنگ جهانی دوم قابل مقایسه باشد.
او افزوده است که در چنین شرایطی، امریکا باید بر ایران یا دستکم مناطق ساحلی ایران کنترل نظامی داشته باشد.
فشارهای داخلی بر ترامپ
جنگ امریکا با ایران نیز در داخل ایالات متحده با مخالفت گسترده روبهرو است؛ موضوعی که میتواند برای ترامپ و جمهوریخواهان، در آستانه انتخابات میاندورهای ماه نومبر و تلاش آنان برای حفظ اکثریت شکننده در کانگرس، هزینه سیاسی داشته باشد.
بر اساس نظرسنجی مشترک رویترز/ایپسوس، تنها حدود ۳۵ درصد امریکاییها از جنگ حمایت میکنند.
همچنین چند رسانه امریکایی گزارش دادهاند که واشنگتن با کمبود مهمات، از جمله موشکهای رهگیر سامانه دفاع ضد موشکی پاتریوت، روبهرو شده است. از سوی دیگر، قیمت بنزین نیز افزایش یافته و میانگین آن اکنون به بیش از ۴ دالر در هر گالن رسیده است؛ موضوعی که برای شهروندان امریکایی اهمیت اقتصادی و سیاسی زیادی دارد.
در همین حال، ایران نیز به منافع امریکا در منطقه خلیج حمله کرده است. تحلیلگران معتقدند هدف این حملات، تحت فشار قرار دادن کشورهای منطقه برای افزایش فشار بر واشنگتن و وادار کردن امریکا به عقبنشینی یا امتیازدهی بیشتر در پای میز مذاکره است.
جمعبندی
صرف اعلام ترامپ نمیتواند تنگه هرمز را به قلمرو امریکا تبدیل کند. چنین اقدامی از نظر قانون اساسی امریکا و حقوق بینالملل با موانع بسیار جدی روبهرو است و در عمل، بدون کنترل نظامی و سازوکارهای قانونی و بینالمللی، ادعای مالکیت امریکا بر این آبراه مبنای حقوقی نخواهد داشت.
ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
منبع: الجزیره – Aljazeera