خبرگزاری دید: دیدار آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد و امامعلی رحمان، رئیسجمهور تاجیکستان، در حاشیه نشست سازمان همکاری شانگهای، فراتر از یک رایزنی معمول دیپلماتیک، بازتابدهنده نگرانی فزاینده کشورهای آسیای مرکزی از پیامدهای امنیتی تحولات افغانستان است.
تاجیکستان در سالهای اخیر، بهویژه پس از بازگشت طالبان به قدرت، بارها نسبت به تهدیدهای احتمالی برخاسته از خاک افغانستان هشدار داده است. حوادث اخیر در امتداد مرز دو کشور نیز بر حساسیت دوشنبه افزوده و افغانستان را بار دیگر به یکی از محورهای امنیتی گفتوگوهای منطقهای تبدیل کرده است.
اهمیت این دیدار در آن است که نگرانیهای تاجیکستان در سطحی فراتر از روابط دوجانبه مطرح میشود. حضور دبیرکل سازمان ملل در این رایزنی، نشان میدهد که بیثباتی احتمالی در مرزهای شمالی افغانستان همچنان از منظر جامعه بینالمللی یک مساله امنیتی و منطقهای تلقی میشود.
در سوی دیگر، غیبت طالبان در نشست سازمان همکاری شانگهای، با وجود جایگاه افغانستان بهعنوان عضو ناظر، نشاندهنده شکاف میان واقعیت سیاسی موجود در کابل و میزان پذیرش آن در ساختارهای منطقهای است. طالبان در حالی خواهان تعامل رسمی با کشورهای منطقه است که بیشتر اعضای شانگهای هنوز حکومت این گروه را به رسمیت نشناختهاند.
از این منظر، افغانستان در معادلات امنیتی آسیای مرکزی با یک تناقض بنیادین روبهرو است: از یک سو همسایگان خواهان ثبات و همکاری با کابلاند و از سوی دیگر، نبود سازوکارهای اعتمادساز و تداوم نگرانیهای امنیتی، مانع عادی شدن روابط شده است.
دیدار گوترش و رحمان را میتوان نشانهای از تلاش برای مدیریت همین شکاف دانست؛ تلاشی که موفقیت آن تا حد زیادی به توانایی طالبان در ارائه تضمینهای معتبر امنیتی و تبدیل ادعاهای سیاسی به اقدامات عملی وابسته است.