پرسش یکتریلیوندالری پیشنهاد سرمایهگذاری طالبان به امریکا
حکومت طالبان در تلاش است رابطه اقتصادی متفاوتی با ایالات متحده ایجاد کند و منابع معدنی افغانستان را در مرکز پیشنهادهای سرمایهگذاری خود قرار داده است. امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه طالبان، به فایننشال تایمز گفته است که کابل «کاملاً» آماده پذیرش سرمایهگذاری امریکا در بخشهای معادن، زیربناها، زراعت و تجارت است.
با این حال، رقم مشهور یک تریلیون دالر به معنای آن نیست که افغانستان یک تریلیون دالر ذخایر آماده استخراج یا پروژههای آماده سرمایهگذاری در اختیار دارد. این رقم بیشتر به برآورد ظرفیت و منابع بالقوه معدنی افغانستان مربوط میشود؛ تفاوتی مهم که برای سرمایهگذاران اهمیت اساسی دارد.
افغانستان دارای ذخایر و ظرفیتهای قابل توجهی در بخشهای مس، آهن، طلا، لیتیوم و دیگر مواد معدنی است. اما تبدیل این ظرفیت زمینشناختی به پروژه اقتصادی سودآور، نیازمند اکتشاف بیشتر، مطالعات امکانسنجی، سرمایه، برق، جاده، تجهیزات، تأسیسات پروسس، امنیت و دسترسی به بازارهای صادراتی است.
طالبان در سالهای اخیر تلاش کرده است این ظرفیت را از مرحله تبلیغاتی به پروژههای عملی منتقل کند. وزارت معادن و پترولیم این گروه با شرکتهای خارجی دیدار کرده، فرصتهای سرمایهگذاری را معرفی کرده و برای پروژههای بزرگ معدنی داوطلبی برگزار کرده است.
یکی از نمونههای عملی، قرارداد استخراج طلا در ولسوالی قلعهزال ولایت کندز است که در ماه می امضا شد. ارزش سرمایهگذاری این پروژه ۲۰.۲۴ میلیون دالر اعلام شده است. همچنین هیاتهایی از ازبیکستان برای سرمایهگذاری در معادن طلا و مس افغانستان ابراز علاقه کردهاند.
با این حال، چالش اصلی افغانستان تنها یافتن معدن نیست؛ بلکه ایجاد شرایطی است که سرمایهگذاری خارجی را از نظر اقتصادی قابل توجیه کند.
بانک جهانی میگوید اقتصاد افغانستان در سال ۲۰۲۵ حدود ۴.۸ درصد رشد کرده، اما این رشد هنوز به بهبود سطح زندگی مردم منجر نشده است. کاهش کمکهای خارجی، ضعف سرمایهگذاری، کمبود برق قابل اعتماد و دسترسی محدود به منابع مالی، از موانع مهم رشد بخش خصوصی به شمار میروند.
از سوی دیگر، کسری حساب جاری افغانستان در سال ۲۰۲۵ به حدود ۳۶.۱ درصد تولید ناخالص داخلی افزایش یافته است؛ موضوعی که وابستگی شدید کشور به واردات و ضعف صادرات را نشان میدهد.
در چنین شرایطی، سرمایهگذاری خارجی برای کابل تنها به معنای استخراج معادن نیست. سرمایه برای ساخت جاده، تولید انرژی، توسعه زراعت، حملونقل و ایجاد تاسیسات پروسس میتواند ظرفیت تولید، اشتغال و صادرات افغانستان را افزایش دهد.
بنابراین، یک تریلیون دالر، سرمایه آماده ورود به افغانستان نیست؛ بلکه برآوردی از ظرفیت بالقوه منابع معدنی این کشور است. پیشنهاد کابل به سرمایهگذاران امریکایی در واقع دسترسی بلندمدت به یک اقتصاد دارای منابع طبیعی فراوان است.
موفقیت این پیشنهاد اما به این پرسش بستگی دارد که افغانستان تا چه اندازه بتواند منابع زیرزمینی خود را به پروژههای واقعی و سودآور تبدیل کند. در نهایت، سرمایهگذاران نه فقط به حجم معادن، بلکه به زیرساختها، امنیت، تامین مالی، ظرفیت پروسس، دسترسی به بازار و میزان بازدهی سرمایهگذاری توجه خواهند کرد.
نویسنده و مترجم: سید طاهر مجاب – خبرگزاری دید
اوتلوک اندیا – Outlookindia.com