خبرگزاری دید: گزارش تازه واشنگتنپست درباره ایجاد دستکم هشت مرکز آموزشی القاعده در افغانستان، نشانهای معنادار از تغییر موازنه در محیط تروریزم منطقهای و احیای تدریجی زیرساختهایی است که پس از حملات ۱۱ سپتامبر، افغانستان را به یکی از مهمترین میدانهای مقابله با تروریزم جهانی تبدیل کرد.
اهمیت این گزارش در آن است که از حضور پراکنده افراد وابسته به القاعده فراتر میرود و از شکلگیری دوباره ظرفیت آموزشی و سازمانی این شبکه سخن میگوید. ایجاد مراکز آموزشی به معنای فراهم شدن زیرساختی برای جذب، آموزش، سازماندهی و بازتولید نیرو است؛ ظرفیتی که در صورت تداوم میتواند پیامدهایی فراتر از مرزهای افغانستان داشته باشد.
بازگشت طالبان به قدرت در ۱۴۰۰، معادلات امنیتی افغانستان را دگرگون کرد و اکنون در صورت درست بودن گزارشهای اطلاعاتی غربی و سازمان ملل درباره فعالیت مراکز آموزشی القاعده، این پرسش جدی مطرح میشود که چگونه شبکهای که طی دو دهه هدف عملیات گسترده ضدتروریستی قرار داشت، توانسته است بخشی از ظرفیتهای خود را دوباره احیا کند.
از منظر راهبردی، مساله تنها حضور القاعده نیست؛ مساله تبدیل شدن افغانستان به بهشت بازتولید زیرساختهای افراطگرایی برای گروههایی مانند القاعده ودهها گروه تروریستی دیگر است. چنین روندی میتواند نگرانی کشورهای منطقه و جامعه جهانی را درباره آموزش نیرو، انتقال تجربه عملیاتی و احتمال گسترش تهدیدهای فرامرزی افزایش دهد.
بیستوپنج سال پس از ۱۱ سپتامبر، احیای مراکز آموزشی القاعده در افغانستان یک هشدار تاریخی نیز شمرده میشود؛ به این معنا که شکست یک شبکه تروریستی صرفاً با عملیات نظامی ممکن نیست؛ زیرا اگر بستر فکری، سازمانی، آموزشی و سیاسی آن همچنان فعال بماند، یا دوباره شکل بگیرد، تهدید میتواند با چهرهای تازه و تجربه عملیاتی غنی بازگردد.
نویسنده: محسن موحد