خبرگزاری دید: تصمیم دونالد ترامپ برای منع ورود «سیانان» «اماس ناو» و «پولیتیکو» به کاخ سفید، بار دیگر بحث درباره مرز میان نقد رسانه و محدودسازی رسانه از سوی قدرت سیاسی را مطرح کرده است. ترامپ این رسانهها را به انتشار «اخبار جعلی» متهم کرده و از احتمال اعمال محدودیت علیه رسانههای دیگر نیز سخن گفته است. رسانههای هدف اعلام کردهاند که از حقوق خود بر اساس متمم اول قانون اساسی آمریکا دفاع خواهند کرد.
این اقدام، در نگاه تطبیقی، زمینه مقایسه رفتار ترامپ با طالبان در قبال رسانهها را فراهم میکند. وجه مشترک این دو مورد، استفاده از ابزارهای قدرت در برابر رسانههایی است که پوشش خبری آنان برای ساختار سیاسی، نامطلوب تلقی میشود؛ اگرچه دامنه، ساختار و محیط حقوقی این محدودیتها یکسان نیست.
در افغانستان، محدودیتها از سطح برخورد موردی فراتر رفته و در قالب مجموعهای از دستورالعملها و مقررات ساختاری اعمال شده است. سازمان گزارشگران بدون مرز میگوید طالبان از زمان بازگشت به قدرت، بیش از ۲۰ دستورالعمل ملی و مجموعهای از فرمانهای محلی در حوزه رسانه صادر کردهاند. در کنار انسداد برخی رسانههای همگانی، ممنوعیت انتقاد از مقامهای طالبان، محدودیت برنامههای سیاسی و تعیین چارچوب برای محتوای رسانهها از جمله این موارد است.
در آمریکا، اقدام ترامپ با متمم اول قانون اساسی، دادگاهها و نهادهای مدافع آزادی مطبوعات مواجه است و رسانههای هدف نیز امکان پیگیری قضایی آن را مطرح کردهاند. رویههای قضایی گذشته نیز در برخی موارد به بازگرداندن دسترسی خبرنگاران به کاخ سفید منجر شده است.
در افغانستان اما سازمان ملل و نهادهای مدافع رسانهها از بازداشت، تهدید و بدرفتاری با خبرنگاران گزارشهای متعددی منتشر کردهاند که نگرانیهای گستردهای در مورد امنیت و آزادی خبرنگاران و رسانهگران را در پی داشته است.
بنابراین، اگرچه ترامپ و طالبان از نظر ساختار حقوقی و نهادی در یک سطح قرار ندارند، اما مقایسه رویکرد آنان در قبال رسانهها نشان میدهد که میزان تحمل قدرت در برابر رسانههای منتقد، یکی از مهمترین شاخصهای سنجش آزادی مطبوعات است و این موضوع بهویژه در آمریکا از آن جهت برجسته است که این کشور بیش از دیگران مدعی آزادی بیان و رسانه است.