خبرگزاری دید: پاکستان در ۲۱ سپتمبر حملات هوایی را در داخل افغانستان و در ولایتهای کنر و پکتیکا انجام داد؛ نخستین حمله از این نوع در نزدیک به سه ماه گذشته. این حملات پس از آن صورت گرفت که در ۱۸ سپتمبر، حمله مرگبار گروههای مسلح در شهر کوهات پاکستان رخ داد.
پاکستان که مدت طولانی افغانستان را به فراهمکردن پناهگاه امن برای گروههای مسلح متهم کرده است، ادعا کرد که در حملات اخیرش ۲۸ عضو گروههای مسلح کشته شدهاند. با این حال، این ادعاها بهگونه مستقل تایید نشده است. مقامهای سازمان ملل متحد در افغانستان تایید کردهاند که در نتیجه این حملات، دستکم سه فرد ملکی جان باختهاند.
اهمیت حملات هوایی اخیر پاکستان، بیشتر از آنکه به گستردگی و مقیاس آن مربوط باشد، به هدف این حملات ارتباط دارد.
مسوولیت حمله کوهات را گروهی به نام «اتحادالمجاهدین پاکستان» (IMP) بر عهده گرفت؛ ائتلافی از گروههای مسلح که گروه «حافظ گل بهادر» (HGB) رهبری آن را بر عهده دارد.
گروه حافظ گل بهادر در گذشته در میان آنچه پاکستان «طالبان خوب» میخواند، قرار داشت؛ زیرا این گروه بیشتر از درگیری مستقیم با دولت پاکستان خودداری میکرد و تمرکز اصلی آن بر مبارزه با نیروهای امریکایی و ناتو در افغانستان بود.
اما این وضعیت در سالهای اخیر تغییر کرده است. اکنون گروه حافظ گل بهادر که گفته میشود از سوی القاعده حمایت میشود، به یکی از بخشهای قابلتوجه شورش مسلحانه علیه دولت پاکستان تبدیل شده است.
اگرچه این گروه در مقایسه با «تحریک طالبان پاکستان» (TTP)، که گروه مسلطتر در میان جریانهای مسلح ضدپاکستانی محسوب میشود، کوچکتر است، اما مسوولیت برخی از پیچیدهترین حملات علیه تاسیسات امنیتی پاکستان را بر عهده گرفته است.
اواخر سپتامبر، هفت ماه از زمانی میگذرد که پاکستان اعلام کرد با افغانستان وارد «جنگ علنی» شده است.
با این حال، افزایش فشار نظامی پاکستان تاکنون نتوانسته است به نتیجهای پایدار در مهار فعالیت گروههای مسلح منجر شود.
اطلاعات «پروژه دادههای رویداد و مکان درگیری مسلحانه» (ACLED) نشان میدهد که فعالیتهای گروه حافظ گل بهادر و اتحادالمجاهدین پاکستان، در مقایسه با دوره پیش از آغاز آخرین دور درگیریها میان افغانستان و پاکستان در اواخر ماه فبروری، کمتر از نصف کاهش یافته است.
با وجود این، بر اساس روندهای ثبتشده در سال ۲۰۲۶، میزان کلی فعالیت گروههای مسلح در پاکستان همچنان در مسیری قرار دارد که از سطح سال ۲۰۲۵ فراتر رود؛ سالی که خود یکی از خونینترین سالهای پاکستان در بیش از یک دهه گذشته بود.
در همین حال، ادامه حملات هوایی و توپخانهای پاکستان در داخل افغانستان، خطر واردشدن تلفات بیشتر به غیرنظامیان را افزایش میدهد؛ بهویژه در مناطق مرزی که تاکنون بیشترین هزینه انسانی این درگیری را متحمل شدهاند.
بر اساس اطلاعات ACLED، از ماه فبروری تاکنون نزدیک به ۲۰۰ مورد حمله هوایی و گلولهباران پاکستان در داخل افغانستان ثبت شده است. تقریباً نیمی از این رویدادها یا به زخمیشدن و کشتهشدن غیرنظامیان انجامیده یا مناطق و محلهای مسکونی غیرنظامی را هدف قرار داده است.
به نظر میرسد پاکستان اکنون از فشار نظامی بهعنوان ابزاری برای افزایش اهرم فشار در روند دیپلماتیک جاری استفاده میکند، نه اینکه آن را جایگزین گفتوگوهای سیاسی بداند.
اسلامآباد همین هفته گذشته بار دیگر اعلام کرد که برای گفتوگو آمادگی دارد؛ این در حالی است که گزارشهایی درباره تلاشهای دیپلماتیک پشتپرده از سوی قطر و ترکیه نیز منتشر شده است.
احتمالاً کابل نیز مانند گذشته به این حملات با گلولهباران فرامرزی یا حملات هوایی با استفاده از پهپادهای تجاری تغییریافته پاسخ خواهد داد.
با این حال، چنین واکنشی لزوماً به معنای بستهشدن راه گفتوگوها نخواهد بود؛ زیرا افغانستان در گذشته نیز بارها درباره کاهش تنش و جلوگیری از تشدید درگیریها گفتوگو کرده است، بدون آنکه بپذیرد گروههای مسلح ضدپاکستانی از خاک افغانستان فعالیت میکنند.
در مجموع، حملات اخیر پاکستان نشان میدهد که با وجود کاهش نسبی شدت برخی فعالیتهای مسلحانه، اختلافات امنیتی میان دو کشور همچنان پابرجاست و اسلامآباد تلاش میکند در کنار مسیر دیپلماتیک، از فشار نظامی نیز برای مقابله با گروههای مسلح و افزایش فشار بر کابل استفاده کند.
مترجم: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
منبع: ACLED.com