خبرگزاری دید: نزدیک‌شدن روزافزون روسیه به حکومت طالبان در افغانستان، پرسش‌های نگران‌کننده‌ای را در اسلام‌آباد برانگیخته است. آیا مسکو صرف در پی تامین منافع امنیتی خود است، یا در رویکرد دوستانه‌تر آن در برابر حکومتی که پاکستان به پناه‌دادن به گروه‌های تروریستیِ مسوول حملات در داخل این کشور متهم می‌کند، اهداف دیگری نیز نهفته است؟
این پرسش‌ها پس از پایان هشتمین دور مشورت‌های «فارمت مسکو» درباره افغانستان در پنجم اکتوبر جدی‌تر شد. این نشست برای نخستین بار از زمان تاسیس این سازوکار در ۲۰۱۷، بدون صدور بیانیه مشترک پایان یافت. نمایندگان پاکستان، روسیه، چین، هند، ایران، افغانستان و شماری از کشورهای آسیای مرکزی در آن شرکت داشتند؛ اما اختلاف میان اسلام‌آباد و کابل بر سر تروریزم فرامرزی، مانع توافق بر سر یک موضع مشترک شد.
محمد صادق، نماینده ویژه پاکستان در امور افغانستان، نگرانی‌های اسلام‌آباد را درباره فعالیت گروه‌های تروریستی از خاک افغانستان، به‌ویژه تحریک طالبان پاکستان (TTP)، تکرار کرد. در مقابل، امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه طالبان، این اتهامات را رد کرد و خواستار حل اختلافات از راه گفت‌وگو شد. در همین حال، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، از تلاش‌های طالبان علیه داعش و قاچاق مواد مخدر تمجید کرد و خواستار گسترش تعامل با کابل شد.
روسیه در جولای ۲۰۲۵ حکومت طالبان را رسماً به رسمیت شناخت. بنابراین، اظهارات اخیر لاوروف نشان‌دهنده تغییر ناگهانی سیاست مسکو نیست، بلکه از افزایش فاصله میان رویکرد روسیه و انتظارات پاکستان حکایت دارد.
دلیل اصلی رویکرد روسیه، ملاحظات راهبردی است. مسکو می‌خواهد نفوذ خود را در افغانستان حفظ کند، از گسترش بی‌ثباتی به آسیای مرکزی جلوگیری نماید، تهدید داعش را مهار سازد و مانع بازگشت حضور نظامی غرب به منطقه شود. با این حال، برخی در پاکستان معتقدند که اختلافات تاریخی نیز ممکن است در این سیاست نقش داشته باشند. روسیه هنوز شکست اتحاد شوروی در افغانستان در دهه ۱۹۸۰ را فراموش نکرده است؛ جنگی که پاکستان با حمایت امریکا و عربستان سعودی، در پشتیبانی از مقاومت افغانستان نقش محوری داشت. از همین رو، برخی احتمال می‌دهند که نزدیکی مسکو به طالبان تا اندازه‌ای با هدف محدودکردن نفوذ تاریخی پاکستان در افغانستان صورت گرفته باشد؛ هرچند این برداشت قطعی نیست.
عامل دیگر، تغییر روابط خارجی پاکستان است. اسلام‌آباد روابط خود را با اداره دونالد ترامپ نزدیک‌تر ساخته و توافق‌نامه مشترک دفاعی مکه میان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه نیز بُعد تازه‌ای به مناسبات راهبردی آن افزوده است. برخی ناظران احتمال می‌دهند که مسکو این تحولات را با نگرانی دنبال کند، به‌ویژه اگر تصور نماید که پاکستان به واشنگتن نزدیک‌تر می‌شود یا وارد ترتیبات امنیتی منطقه‌ای موثر بر منافع روسیه می‌گردد.
تماس‌های نظامی اخیر نیز بر این نگرانی‌ها افزوده است. هیاتی نظامی از طالبان در تمرینات نظامی روسیه شرکت کرد و از نمایشگاه تجهیزات و فناوری‌های نظامی بازدید نمود. این رویدادها نشان‌دهنده گسترش تعامل نظامی است، اما ثابت نمی‌کند که روسیه تصمیم به تامین سلاح برای طالبان گرفته باشد.
نگرانی اصلی پاکستان این است که تعامل بیشتر منطقه با کابل، فشار بر طالبان برای مقابله با تحریک طالبان پاکستان را کاهش دهد. اسلام‌آباد خواهان اقدامات عملی و قابل راستی‌آزمایی علیه گروه‌هایی است که حملات داخل پاکستان را انجام می‌دهند.
در نهایت، روسیه تعامل با طالبان را راهی برای حفاظت از منافع خود می‌داند؛ اما اختلافات دو کشور و ناکامی نشست مسکو در صدور بیانیه مشترک، محدودیت همکاری منطقه‌ای را آشکار ساخته است. قمار روسیه به این بستگی دارد که آیا طالبان به وعده‌های خود عمل می‌کنند یا خیر. تجربه پاکستان نشان می‌دهد که طالبان قابل اعتماد نیستند و ممکن است به حامیان خود خیانت کنند.
مترجم: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
منبع: اکسپرس تریبون – Express Tribune