خبرگزاری دید: نزدیک‌شدن روسیه به طالبان و گسترش روابط هند با کابل می‌تواند فضای دیپلماتیک حکومت طالبان را تقویت کرده و توان پاکستان برای اعمال فشار بر این گروه را کاهش دهد.
آصف درانی، نماینده ویژه پیشین پاکستان در امور افغانستان، در مطلبی برای نشریه عرب نیوز نوشته که تغییر لحن مسکو در قبال حکومت طالبان و گسترش تعاملات دیپلماتیک هند با کابل، می‌تواند معادلات منطقه‌ای پیرامون افغانستان را تغییر داده و اهرم فشار اسلام‌آباد بر طالبان را تضعیف کند.
درانی در تحلیلی با اشاره به نشست اخیر «فرمت مسکو» درباره افغانستان که در پنجم اکتوبر برگزار شد، نوشت که این نشست بدون صدور بیانیه مشترک پایان یافت؛ موضوعی که به گفته او، اختلاف‌نظرها بر سر تروریزم و تعهدات افغانستان در برابر کشورهای همسایه را برجسته می‌سازد.
به گفته درانی، طالبان با برخی عبارت‌های مرتبط با مبارزه با تروریزم و مسوولیت‌های افغانستان در قبال کشورهای منطقه مخالفت کرده‌اند. ضمیر کابلوف، نماینده ویژه روسیه در امور افغانستان، نیز اختلاف میان هیات‌های افغانستان و پاکستان را دلیل اصلی ناکامی در صدور بیانیه مشترک دانسته است.
درانی می‌افزاید که خودداری طالبان از پذیرش عباراتی که پیش‌تر نیز در بیانیه‌های نشست‌های منطقه‌ای مطرح شده بود، پرسش‌هایی را درباره میزان آمادگی این گروه برای پاسخ‌گویی به نگرانی‌های امنیتی کشورهای همسایه ایجاد می‌کند.
تغییر لحن مسکو در قبال طالبان
این مقام پیشین پاکستانی، اظهارات سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، درباره طالبان را نشانه‌ای از تغییر رویکرد مسکو می‌داند. لاوروف از مقام‌های طالبان به‌عنوان «حکومت ملی» یاد کرده و ارزیابی مثبتی از عملکرد آنان ارایه داده است.
روسیه در جولای ۲۰۲۵ نخستین کشوری شد که حکومت طالبان را به‌طور رسمی به رسمیت شناخت. به باور درانی، مساله اکنون تنها تعامل روسیه با طالبان نیست، بلکه میزان حمایت سیاسی مسکو از این حکومت نیز اهمیت یافته است.
او معتقد است که روسیه، با وجود آگاهی از نگرانی‌های امنیتی منطقه و فعالیت گروه‌های مسلح در افغانستان، در مقایسه با گذشته کمتر از موضوع مبارزه با تروریزم به‌عنوان ابزار فشار سیاسی بر طالبان استفاده می‌کند.
درانی همچنین به گزارش‌ها و ارزیابی‌های سازمان ملل درباره حضور و فعالیت گروه‌های تروریستی در افغانستان اشاره کرده و می‌گوید ادامه این وضعیت با نگرانی‌های امنیتی کشورهای منطقه پیوند مستقیم دارد.
گسترش روابط هند و طالبان
درانی افزایش حضور دیپلماتیک هند در کابل را یکی دیگر از عوامل موثر بر موقعیت منطقه‌ای طالبان می‌داند. به باور او، اگر هند روابط خود را با طالبان گسترش دهد و روسیه نیز فضای سیاسی بیشتری برای این حکومت فراهم کند، طالبان ممکن است گزینه‌های منطقه‌ای بیشتری برای کاهش فشار پاکستان در اختیار داشته باشند.
پاکستان هند را به حمایت مالی از تی‌تی‌پی و ارتش آزادی‌بخش بلوچستان متهم کرده است؛ اتهام‌هایی که دهلی‌نو آن‌ها را رد می‌کند.
درانی تاکید می‌کند که با وجود تفاوت در منافع و رویکردهای هند و روسیه، گسترش تعاملات این دو کشور با کابل می‌تواند در عمل به افزایش مشروعیت و فضای مانور دیپلماتیک طالبان منجر شود.
آینده فرمت مسکو و روابط کابل ـ اسلام‌آباد
به باور این تحلیل‌گر، هدف اولیه فرمت مسکو ایجاد تفاهم میان کشورهای منطقه درباره آینده سیاسی افغانستان و جلوگیری از استفاده خاک این کشور علیه همسایگان بود. با این حال، اگر کشورهای منطقه به‌جای پیگیری مواضع مشترک، روابط دوجانبه خود را با طالبان در اولویت قرار دهند، این سازوکار ممکن است بخشی از اهمیت پیشین خود را از دست بدهد.
درانی همچنین به نمونه‌های قبلی اختلاف بر سر بیانیه‌های مشترک منطقه‌ای، از جمله نشست سه‌جانبه پاکستان، چین و افغانستان در کابل در آگست ۲۰۲۵، اشاره کرده است؛ نشست‌هایی که به گفته او، در آن‌ها نیز درباره گنجاندن عبارت‌های مرتبط با تروریزم اختلاف‌نظر وجود داشته است.
او در پایان می‌نویسد که اگر طالبان همچنان از اقدامات موثر علیه گروه‌های مسلح فعال علیه پاکستان خودداری کنند، اسلام‌آباد ناگزیر خواهد شد سیاست خود در قبال کابل را بازنگری کند.
درانی تاکید می‌کند که مساله اصلی برای پاکستان ممکن است دیگر انتخاب میان تعامل و تقابل نباشد، بلکه تغییر از سیاست تعامل مبتنی بر انتظار به رویکردی باشد که بر واقعیت‌های امنیتی و تعهدات روشن استوار است.
به باور او، تغییر رویکرد روسیه در قبال طالبان می‌تواند فراتر از روابط دوجانبه مسکو و کابل، بر توازن منطقه‌ای پیرامون افغانستان تاثیر بگذارد و پاکستان را به بازنگری جایگاهش در رقابت‌های دیپلماتیک منطقه وادار سازد.