خبرگزاری دید: سازمان‌ملل‌متحد می‌گوید کشت خشخاش در افغانستان در سال جاری میلادی افزایش چشم‌گیری یافته است؛ روندی که در پی کاهش درآمد کشاورزان، افت قیمت محصولات زراعتی و ناتوانی خانواده‌ها در تامین نیازهای اولیه زندگی شکل گرفته است.
بر اساس گزارش دفتر مبارزه با مواد‌مخدر و جرم سازمان ملل متحد (UNODC)، سطح کشت خشخاش در افغانستان در سال جاری بیش از چهار برابر سال ۲۰۲۵ افزایش یافته و به حدود ۴۳ هزار و ۳۰۰ هکتار رسیده است. این در حالی است که طالبان پس از بازگشت به قدرت، ممنوعیت کشت خشخاش را به‌گونه گسترده اجرا کردند.
با وجود افزایش کشت، سطح زمین‌های زیر کشت خشخاش هنوز بسیار پایین‌تر از سال ۲۰۲۱ است؛ زمانی که حدود ۱۷۷ هزار هکتار زمین در افغانستان به این محصول اختصاص داشت.
کاهش درآمد و افزایش سوءتغذیه
گزارش‌ها نشان می‌دهد که بسیاری از کشاورزان پس از ممنوعیت کشت خشخاش، نتوانسته‌اند محصولات جایگزینی پیدا کنند که درآمد کافی برای تأمین هزینه‌های زندگی خانواده‌های‌شان فراهم کند.
محمد داوود، کشاورز ۲۸ ساله در روستای بابایوسف ولایت بلخ، گفته که پیش از ممنوعیت کشت خشخاش، درآمد حاصل از یک فصل برداشت می‌توانست هزینه‌های یک سال خانواده‌اش را تأمین کند؛ اما اکنون با کشت پنبه و گندم، به‌سختی می‌تواند نیازهای اولیه خانواده را برآورده سازد.
او گفته است که کودکانش اکنون از سوءتغذیه رنج می‌برند و درآمدش در روزهای کم‌حاصل به‌شدت کاهش یافته است.
در همین حال، کارکنان مراکز صحی در ولایت بلخ از افزایش موارد سوءتغذیه کودکان خبر می‌دهند. به گفته نهادهای سازمان ملل متحد، امسال در ۱۰ ولایت افغانستان سطح سوءتغذیه کودکان به وضعیت بحرانی رسیده و این رقم ممکن است در سال ۲۰۲۷ به ۱۴ ولایت افزایش یابد.
خشکسالی و افت قیمت محصولات
کشاورزان می‌گویند خشکسالی‌های پی‌درپی، کاهش منابع آب و افت قیمت محصولات زراعتی، شرایط معیشتی آنان را دشوارتر کرده است.
در روستای بابایوسف، برخی کشاورزان می‌گویند درآمد حاصل از کشت گندم به‌سختی هزینه‌های تولید را پوشش می‌دهد. به گفته آنان، قیمت پنبه نیز در پی افزایش عرضه در بازار داخلی به‌شدت کاهش یافته است.
بسته‌شدن مرز پاکستان در اواخر سال گذشته میلادی نیز، به گفته برخی کشاورزان، دسترسی به یکی از بازارهای مهم فروش پنبه را محدود کرده است.
در مقابل، کشت محصولاتی مانند میوه و خشکبار که از سوی نهادهای امدادی به‌عنوان بدیل خشخاش پیشنهاد می‌شود، به زمان طولانی، آب کافی و دسترسی مطمئن به بازارهای صادراتی نیاز دارد.
بر اساس بررسی سازمان ملل متحد، بیش از چهار خانواده از هر پنج خانواده در ولایت بلخ و دو ولایت همجوار گفته‌اند که پس از از دست دادن درآمد خشخاش، یا هیچ جایگزینی برای آن پیدا نکرده‌اند یا تنها بخشی از درآمد ازدست‌رفته را جبران کرده‌اند.
نگرانی از گسترش دوباره بازار مواد مخدر
افزایش کشت خشخاش در افغانستان می‌تواند بر بازار جهانی مواد مخدر، به‌ویژه عرضه تریاک و هروئین در اروپا، تاثیر بگذارد.
سازمان ملل متحد هشدار داده است که ذخایر تریاک باقی‌مانده از سال‌های پیش از ممنوعیت ممکن است رو به پایان باشد؛ موضوعی که می‌تواند انگیزه کشاورزان برای بازگشت به کشت خشخاش را افزایش دهد.
درآمد حاصل از فروش تریاک در افغانستان در سال جاری حدود ۵۲۵ میلیون دالر برآورد شده است؛ رقمی که، به‌استثنای سال ۲۰۲۲، بالاترین میزان از سال ۲۰۱۸ تاکنون به شمار می‌رود.
با این حال، طالبان یافته‌های سازمان ملل متحد درباره میزان کشت خشخاش را رد کرده و گفته‌اند که سطح واقعی کشت حدود نیمی از برآورد این سازمان است. مقام‌های طالبان همچنین تاکید کرده‌اند که تلاش‌ها برای از بین بردن مزارع خشخاش ادامه دارد.
نبود حمایت کافی از کشاورزان
نماینده دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد برای افغانستان گفته است که حمایت کافی برای فراهم‌کردن معیشت جایگزین برای کشاورزان، نه از سوی حکومت طالبان و نه از سوی جامعه جهانی، صورت گرفته است.
مقام‌های طالبان نیز در اظهارات اخیر خود بر اهمیت حمایت از معیشت جایگزین برای کشاورزان تأکید کرده‌اند.
با وجود این، ادامه خشکسالی، کاهش درآمد و افزایش مشکلات معیشتی، اجرای ممنوعیت کشت خشخاش را با چالش‌های بیشتری روبه‌رو ساخته است.
گزارش سازمان ملل متحد نشان می‌دهد که هرچند ممنوعیت کشت خشخاش همچنان برقرار است، اما فشار اقتصادی بر خانواده‌های روستایی برخی کشاورزان را به سوی این محصول بازگردانده است؛ روندی که در صورت تداوم، می‌تواند هم بر زندگی میلیون‌ها شهروند افغانستان و هم بر بازارهای جهانی مواد مخدر تأثیر بگذارد.