خبرگزاری دید: برای کسی که دهه‌هاست آغوشش را به روی تابوت‌های عزیزانش گشوده و جغرافیایش میان دود و باروت تعریف شده است، اخبار غزه تنها تصاویر تلخ یک کانال تلویزیونی نیست؛ مرور زنده و عریان خاطراتی است که با گوشت، پوست و استخوان لمس شده است. وقتی کوچه‌پس‌کوچه‌های غزه زیر آوار بمب‌ها صاف می‌شوند، و وقتی مادری در میان خاکستر به دنبال نشانه‌ای از فرزندش می‌گردد، این صحنه‌ها برای یک شهروند افغانستانی، تداعی‌گر دقیقِ روزهای سیاهی است که خود در کابل، قندهار، هرات و مزارشریف و دیگر جاهای این کشور از سر گذرانده است.
در میان تمام مرزهای جغرافیایی و تفاوت‌های فرهنگی، این «درد مشترک رنج» است که دو ملت را در عمیق‌ترین لایه‌های همدردی به یکدیگر پیوند می‌دهد؛ زیرا هیچ‌کس به اندازه یک افغانستانی، ژرفای فاجعه از دست دادن خانه‌ها، آوارگی در سرمای زمستان و بی‌معنا شدن واژه‌ای به نام «امنیت» را درک نمی‌کند.
ریشه این فهم عمیق و دردآشنا، در تجربه زیسته‌ی ملتی نهفته است که نیم قرن است در خط مقدم جنگ‌های نیابتی، رقابت‌های کلان ژئوپلیتیک و سیاست‌های بی‌رحمانه قدرت‌ها گرفتار آمده است. مردم افغانستان طعم تلخِ فراموش شدن توسط جامعه جهانی را چشیده‌اند. آن‌ها دیده‌اند که چگونه استانداردهای دوگانه حقوق بشری، قطعنامه‌های بی‌خاصیت سازمان ملل و سکوت کرکننده مدعیان دموکراسی، چگونه فجایع انسانی را در پناه مصلحت‌های سیاسی نادیده می‌گیرد. امروز نیز وقتی غزه در محاصره کامل، گرسنگی مفرط و بمباران‌های بی‌امان رها شده است، افغانستانی‌ها با تمام وجود می‌دانند که پشت این سکوتِ کرکننده جهانی چه منطقی جریان دارد؛ منطقی که در آن جان انسان‌ها بر اساس ارزش‌های ژئوپلیتیک، نژاد و جغرافیا دسته‌بندی و قیمت‌گذاری می‌شود.
از سوی دیگر، تقارن این فجایع با شروع فصل سرما، ابعاد دردناکی به تراژدی غزه می‌بخشد که برای جامعه افغانستان کاملاً ملموس است. زمستان در جغرافیای جنگ‌زده، نه یک فصل تقویمی، بلکه یک آزمون مرگبار برای بقا است. تصویر خیمه‌های پاره‌پاره، کودکان بدون سرپناه، کمبود سوخت و تهدید گرسنگی در غزه، دقیقاً بازآفرینی کوچ‌های اجباری، اردوگاه‌های پناهجویان و شب‌های استخوان‌سوز آوارگان افغانستانی در سراسر دهه‌های گذشته است. مردمی که خود طعم تلخ مهاجرت اجباری، از دست دادن سرپناه و دست‌وپنجه نرم کردن با سوءتغذیه را چشیده‌اند، بهتر از هر کسی می‌دانند که پشت واژه‌های مدرن سیاست، چه رنج عریان و خنده‌داری از گرسنگی و سرما برای انسان‌ها باقی می‌ماند.
با این حال، این همدردی عمیق تنها بازتاب یک حس ترحم یا یادآوری خاطرات تلخ نیست؛ بلکه گواهی بر یک استقامت تاریخی است. اگر تاریخ افغانستان و غزه یک درس مشترک به جهانیان داده باشد، آن درس چیزی جز «پایداری در اوج بی‌پناهی» نیست. ملتی که خانه‌اش ویران می‌شود، اما هویت و ریشه‌هایش دست‌نخورده باقی می‌ماند، معنای واقعی مقاومت مدنی در برابر حذف شدن را می‌فهمد. مردم غزه امروز با دست‌های خالی، زیر آوار و در محاصره، همان راهی را می‌روند که افغانستانی‌ها دهه‌ها برای حفظ کرامت انسانی خود پیموده‌اند؛ استقامتی که در آن انسان معمولی، با وجود تمام خیانت‌های سیاستمداران، تصمیم می‌گیرد زنده بماند و تسلیم فراموشی نشود.
در نهایت، غزه و افغانستان دو نقطه‌ی کانونی از یک نقشه بزرگترند؛ نقشه‌ای که در آن مظلومیت ملت‌ها به ابزاری برای معاملات پشت پرده قدرت‌ها تبدیل شده است. فریاد همدلی یک افغانستانی با مادر داغدیده‌ی غزه، فریاد از کوچه‌های رنج‌کشیده‌ی ملتی است که می‌داند بی‌تفاوتی جهان چه به سر انسان می‌آورد. این درک متقابل، فراتر از مرزهای دینی و نژادی، پیوندی از جنس خون و استقامت است. تا زمانی که جهان در برابر این رنج‌ها چشم ببندد، صدای خاموش و دردآشنای افغانستان و غزه، وجدان بیدار انسانیت را به چالش خواهد کشید؛ زیرا کسانی که طعم چشیدن زهر جنگ و آوارگی را از سر گذرانده‌اند، تا ابد پیام‌رسان حقیقتِ تلخِ رنجِ انسان در عصر بی‌رحمی خواهند بود.
نویسنده: سید‌باقر واعظی – خبرگزاری دید