خبرگزاری دید: با افزایش تنشها میان حکومت طالبان و پاکستان، اتهامهای تازهای درباره حمایت اسلامآباد از گروههای مخالف طالبان در افغانستان مطرح شده است؛ اتهامهایی که دولت پاکستان آنها را رد میکند، اما همزمان نگرانیها درباره احتمال تغییر رویکرد پاکستان در قبال حکومت طالبان را افزایش داده است.

امیرخان متقی، وزیر امور خارجه طالبان، اخیراً پاکستان را به راهاندازی «پروژه بیثباتسازی افغانستان» متهم کرد و گفت که هزاران فرد مسلح در امتداد خط دیورند، مرز مشترک دو کشور، برای تضعیف ثبات افغانستان تجمع کردهاند.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که طی ماههای گذشته درگیریهای مرزی میان نیروهای طالبان و ارتش پاکستان افزایش یافته است. همزمان، گزارشهایی از فعالیت گروههای مسلح مخالف طالبان در شماری از ولایتهای افغانستان منتشر شده است.
جبهه آزادی افغانستان در ماه جولای در ولسوالی زیباک ولایت بدخشان با نیروهای طالبان درگیر شد. این گروه همچنین مدعی شده است که در ماه اکتوبر حملاتی را در ولایتهای نورستان و کنر انجام داده است. جبهه دیگری موسوم به جبهه متحد افغانستان نیز مسوولیت حمله به نیروهای طالبان در ولایت قندهار، در نزدیکی مرز پاکستان، را برعهده گرفته است.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی ارشد طالبان، در گفتوگو با بخش پشتو و دری دویچهوله در ماه سپتامبر ادعا کرد افرادی که در بدخشان ناامنی ایجاد کردند، از منطقه چترال پاکستان وارد افغانستان شده و پس از انجام حملات دوباره به پاکستان بازگشتهاند. او همچنین مدعی شد که نظامیان پاکستانی در کنار این افراد حضور داشتهاند.
با این حال، وزارت اطلاعات پاکستان این اتهامها را بهسرعت رد کرده و آنها را تبلیغات طالبان خوانده است. گروههای مخالف طالبان نیز میگویند فعالیتهای نظامی آنان مستقل و برخاسته از داخل افغانستان است و از هیچ قدرت خارجی حمایت دریافت نمیکنند.
اختلاف نظر کارشناسان درباره نقش پاکستان
کارشناسان درباره میزان حمایت احتمالی پاکستان از مخالفان طالبان دیدگاههای متفاوتی دارند. شینکی کروخیل، نماینده پیشین پارلمان افغانستان، معتقد است که عبور گروههای مسلح از مرز پاکستان و ورود آنان به افغانستان بدون حمایت اسلامآباد از نظر عملیاتی بسیار دشوار است.
افراسیاب ختک، تحلیلگر سیاسی پاکستانی و سناتور پیشین این کشور، نیز حمایت پاکستان از مخالفان طالبان را واقعی میداند. به گفته او، برخی مخالفان طالبان به اسلامآباد سفر میکنند و نشستهایی برگزار میکنند که میتواند بخشی از سیاست پاکستان در قبال افغانستان باشد.
در مقابل، قندیل عباس، استاد روابط سیاسی و روابط بینالملل دانشگاه قائداعظم اسلامآباد، معتقد است که پاکستان ممکن است از مخالفان طالبان حمایت سیاسی کند، اما شواهد کافی برای تایید حمایت نظامی وجود ندارد.
علی احمد جلالی، وزیر پیشین داخله افغانستان، نیز احتمال میدهد که اسلامآباد از گروههای مخالف طالبان بهعنوان ابزاری برای افزایش فشار سیاسی بر کابل استفاده کند.
نزدیکی روابط طالبان با هند، رقیب دیرینه پاکستان، نیز یکی دیگر از عوامل نگرانی اسلامآباد به شمار میرود. کارشناسان معتقدند که کاهش نفوذ سنتی پاکستان بر طالبان و گسترش روابط کابل با دهلینو، میتواند بر محاسبات امنیتی و سیاسی پاکستان تأثیر بگذارد.
آیا پاکستان به دنبال سرنگونی طالبان است؟
با وجود افزایش اتهامها، علیاحمد جلالی معتقد است که هدف پاکستان سرنگونی حکومت طالبان نیست. به باور او، اسلامآباد بیش از آنکه به دنبال تغییر نظام سیاسی افغانستان باشد، میخواهد طالبان را برای مقابله با تحریک طالبان پاکستان تحت فشار قرار دهد.
در همین حال، عزیز بارز، تحلیلگر سیاسی، معتقد است گروههای مخالف طالبان نیز نمیتوانند به حمایت احتمالی پاکستان اعتماد کامل داشته باشند؛ زیرا ممکن است اسلامآباد در صورت حل اختلافات با طالبان، بار دیگر به متحد نزدیک این گروه تبدیل شود.
در مجموع، هرچند تاکنون شواهد مستقل و قطعی درباره حمایت نظامی پاکستان از گروههای ضدطالبان ارائه نشده است، اما افزایش تنشهای مرزی، اختلافات امنیتی و رقابتهای منطقهای نشان میدهد که روابط اسلامآباد و کابل وارد مرحله پیچیدهتری شده است؛ مرحلهای که در آن حمایت احتمالی از مخالفان طالبان میتواند به یکی از ابزارهای فشار سیاسی پاکستان بر حکومت افغانستان تبدیل شود.
ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزار دید
منبع: دویچه وله – DW