خبرگزاری دید: بررسی پروندههای سه دهه گذشته نشان میدهد که طالبان و شبکههای وابسته به این گروه، دستکم ۶۰ شهروند خارجی را در افغانستان ربوده یا بازداشت کردهاند.
طالبان طی نزدیک به سه دهه گذشته، بازداشت و گروگانگیری شهروندان خارجی را به یکی از ابزارهای مهم فشار سیاسی، امنیتی و مالی خود تبدیل کردهاند؛ روندی که از توقیف هواپیمای روسی در قندهار در دهه ۹۰ آغاز شد و پس از بازگشت دوباره این گروه به قدرت در سال ۲۰۲۱، وارد مرحله تازهای شده است.
بررسی پروندههای منتشرشده در رسانهها و گزارشهای بینالمللی نشان میدهد که از دهه ۱۹۹۰ تاکنون، دستکم ۶۰ شهروند خارجی در افغانستان ربوده یا بازداشت شدهاند.
هرچند در بخشی از این پروندهها، گروههای مسلح دیگر یا باندهای جنایی نیز متهم شدهاند، اما در اغلب موارد، طالبان یا شبکههای وابسته به این گروه مسوولیت مستقیم یا غیرمستقیم این رویدادها را برعهده داشتهاند.
در میان قربانیان، شهروندانی از امریکا، بریتانیا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، ترکیه، هند، چین، جاپان، کوریای جنوبی، کانادا، استرالیا، ناروی، هالند، دنمارک، ایران و پاکستان دیده میشوند؛ افرادی که شامل خبرنگاران، امدادگران، مهندسان، استادان دانشگاه، گردشگران و پیمانکاران خارجی بودهاند.
نخستین پرونده شناختهشده در سال ۱۹۹۵ رخ داد؛ زمانی که طالبان یک هواپیمای باری روسی را در قندهار مجبور به فرود کرد و هفت خدمه آن را برای بیش از یک سال در اسارت نگه داشت.
این پرونده در نهایت با فرار خدمه و خروج آنها از افغانستان پایان یافت، اما بهعنوان نخستین نمونه بزرگ گروگانگیری خارجیها توسط طالبان شناخته میشود.
پس از سقوط حکومت اول ،طالبان در سال ۲۰۰۱ و آغاز جنگهای گسترده در افغانستان، گروگانگیری شهروندان خارجی ابعاد وسیعتری پیدا کرد، در این دوره، خبرنگاران، امدادگران و کارکنان سازمانهای بینالمللی به هدفی ثابت برای ربایش تبدیل شدند.
در سال ۲۰۰۷، بحران گروگانگیری ۲۳ شهروند کوریای جنوبی به یکی از جنجالیترین پروندههای آن زمان تبدیل شد.
طالبان در جریان این بحران دو گروگان را کشت و سایر افراد پس از هفتهها مذاکره آزاد شدند.
در همان سال، دانیله ماستروجاکومو، خبرنگار ایتالیایی، در نتیجه تبادل زندانیان طالبان با دولت افغانستان آزاد شد؛ معاملهای که انتقادهای گستردهای را در سطح بینالمللی برانگیخت.
در سالهای بعد نیز موارد متعددی از ربایش اتباع خارجی ثبت شد. ملیسا فانگ، خبرنگار کانادایی، استیفن فارل، خبرنگار نیویارکتایمز، و کایتلان کولمن، شهروند امریکایی، از جمله افرادی بودند که ماهها یا سالها در اسارت طالبان باقی ماندند.
برخی از این گروگانها در عملیات نظامی آزاد شدند و شماری دیگر پس از توافقهای محرمانه و تبادل زندانیان رهایی یافتند.
یکی از مهمترین پروندهها مربوط به کوین کینگ و تیموتی ویکس، دو استاد دانشگاه امریکایی افغانستان بود که در سال ۲۰۱۶ در کابل ربوده شدند و سه سال بعد، در چارچوب تبادل زندانی میان طالبان و امریکا آزاد شدند.
با بازگشت دوباره طالبان به قدرت در اگست ۲۰۲۱، بازداشت شهروندان خارجی وارد مرحله تازهای شد. برخلاف دوره جنگ، این بار بسیاری از بازداشتها توسط نهادهای رسمی طالبان و تحت عنوان «اتهامهای امنیتی» انجام شد.
در سالهای اخیر، چندین شهروند امریکایی و بریتانیایی از جمله رایان کوربت، جرج گلیزمن و دنیس کویل در کابل بازداشت شدند.
از این افراد برخی پس از ماهها یا سالها، در نتیجه مذاکرات میان طالبان و مقامهای امریکایی آزاد شدند، در کنار شهروندان خارجی، شماری از افغانستانیهای دوتابعیتی نیز بازداشت شدهاند.
محمودشاه حبیبی، شهروند افغانتبار امریکایی، همچنان در بازداشت طالبان قرار دارد؛ موضوعی که بارها باعث تنش میان واشنگتن و طالبان شده است.
مقامهای امریکایی در ماههای اخیر بارها طالبان را به استفاده از شهروندان خارجی بهعنوان ابزار فشار سیاسی متهم کردهاند.
ایالات متحده در اوایل سال ۲۰۲۶ اعلام کرد که طالبان به دلیل «بازداشتهای خودسرانه و گروگانگیری سیاسی» در فهرست سیاه قرار گرفتهاند.
آدم بولر، نماینده امریکا در امور زندانیان، هشدار داده بود که واشنگتن با گروههایی که از شهروندان امریکایی بهعنوان گروگان استفاده میکنند، وارد تعامل عادی نخواهد شد.
با این حال، ادامه تماسهای دیپلماتیک میان طالبان و امریکا نشان میدهد که پرونده زندانیان همچنان یکی از محورهای اصلی گفتوگوهای دو طرف است.