خبرگزاری دید: تنشهای مرزی میان پاکستان و افغانستان بار دیگر پس از حمله به یک پایگاه نیروهای رنجرز در کراچی و حملات هوایی پاکستان به سه ولایت افغانستان، به اوج رسیده است. اسلامآباد این حملات را علیه مخفیگاههای گروههای مسلح، از جمله شاخهای از تحریک طالبان پاکستان (TTP) به نام جماعتالاحرار، انجام داد و مدعی شد دهها جنگجو را از بین برده است. در مقابل، طالبان افغانستان این حملات را عامل تلفات غیرنظامی دانستند و تصاویر قربانیان غیرنظامی را منتشر کردند. این روایتهای متضاد، بار دیگر چرخهای تکراری از حمله، ضدحمله و جنگ رسانهای را آشکار کردهاست.
حمله کراچی که منجر به کشتهشدن سه نیروی رنجرز شد، توسط جماعتالاحرار پذیرفته شد؛ گروهی که سابقه حملات مرگبار در پاکستان را دارد و در سالهای اخیر میان استقلال نسبی و بازگشت به ساختار تیتیپی TTP در نوسان بوده است. مقامهای امنیتی پاکستان ادعا کردند یکی از مهاجمان تبعه افغانستان بوده و از ننگرهار وارد پاکستان شده است؛ موضوعی که اسلامآباد بارها برای توجیه حملات فرامرزی مطرح کرده است.
اما در کنار این واکنشهای فوری نظامی، آنچه بیش از همه در تحلیلها برجسته میشود، ناکارآمدی این رویکرد در مهار خشونت است. آمارها نشان میدهد تنها در سال ۲۰۲۵، صدها حمله در پاکستان رخ داده و بیش از هزار نفر کشته شدهاند. این روند نشان میدهد که فشار نظامی بهتنهایی نتوانسته روند حملات را متوقف کند.
در بخشهای پایانی تحلیل کارشناسان، انتقادها از استراتژی پاکستان پررنگتر میشود. به گفته تحلیلگران، رویکرد اسلامآباد عمدتاً «واکنشی» است؛ یعنی هر حمله بزرگ داخلی با حملات هوایی در خاک افغانستان پاسخ داده میشود، بدون آنکه راهبرد جامع برای ریشهکنی شبکههای مسلح وجود داشته باشد. این وضعیت باعث شده چرخهای تکراری شکل بگیرد: حمله در پاکستان، بمباران در افغانستان، محکومیت کابل، و ادامه ناامنی در مرزها.
کارشناسان همچنین تاکید میکنند که فرض اصلی پاکستان—اینکه فشار بر طالبان افغانستان میتواند باعث مهار TTP شود—همواره محل تردید بوده است. برخی تحلیلگران معتقدند شواهد کافی برای ارتباط مستقیم حکومت طالبان با حملات در پاکستان وجود ندارد و این برداشت بیشتر سیاسی است تا مبتنی بر دادههای قطعی.
در سوی دیگر، پیامدهای انسانی حملات فرامرزی نیز در حال تغییر فضای افکار عمومی در افغانستان است. گزارشها از تلفات غیرنظامیان باعث شده حتی برخی منتقدان طالبان نیز در برابر آنچه «تجاوز خارجی» خوانده میشود موضع مشترک بگیرند؛ امری که به تقویت روایت طالبان در داخل افغانستان کمک کرده است.
در نهایت، تحلیلگران هشدار میدهند که ادامه این وضعیت میتواند هر دو کشور را در چرخهای فرسایشی گرفتار کند. افزایش احساسات ضدپاکستانی در افغانستان، تشدید بیثباتی مرزی، و شکست مذاکرات پراکنده، نشان میدهد که راهحل نظامی به تنهایی کافی نیست. همانطور که یکی از کارشناسان اشاره میکند، منطقه نیازمند «نگاه تازه و راهبرد جامعتر» است؛ در غیر این صورت، این چرخه حمله و تلافی همچنان ادامه خواهد یافت.
ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
نویسنده: عابد حسین
منبع: الجزیره – Aljazeera