خبرگزاری دید: درگیریهای کنونی در اختلافات امنیتی دیرینه، مناقشههای حلناشده مرزی و فروپاشی تقریباً کامل اعتماد میان اسلامآباد و کابل ریشه دارد.
در مرکز نگرانیهای امنیتی پاکستان، گروه «تحریک طالبان پاکستان» (TTP) قرار دارد؛ گروه شورشی که هدفش سرنگونی دولت پاکستان و ایجاد نظام حکومت اسلامی است.
هرچند طالبان افغانستان و تحریک طالبان پاکستان (TTP) بهعنوان دو سازمان جداگانه فعالیت میکنند، اما پاکستان بارها ادعا کرده که این دو گروه پیوندهای ایدیولوژیک، تاریخی و قومی دارند. اسلامآباد مدتهاست حکومت طالبان افغانستان را متهم میکند که به جنگجویان تیتیپی TTP اجازه میدهد پس از انجام حملات در داخل پاکستان، در خاک افغانستان پناه بگیرند.
بر اساس آمار پاکستان، حملاتی که در ۲۰۲۵ به TTP نسبت داده شده، باعث کشتهشدن بیش از ۶۶۰ عضو نیروهای امنیتی این کشور و بیش از ۵۸۰ غیرنظامی شده است.
حکومت طالبان افغان همواره این اتهام را رد کرده و تاکید دارد که خشونتهای داخل پاکستان مساله امنیت داخلی پاکستان است، نه اقدامی که از خاک افغانستان سازماندهی شده باشد.
این روایتهای متضاد باعث شدهاند که گفتوگوهای دیپلماتیک میان دو طرف هر روز دشوارتر شود.
دو کشور همچنین درباره وضعیت «خط دیورند» اختلاف دارند؛ مرزی حدود ۲۶۰۰ کیلومتر که در سال ۱۸۹۳ در دوره استعمار بریتانیا تعیین شد.
پاکستان این خط را مرز رسمی و بینالمللی خود با افغانستان میداند، اما حکومتهای پیدرپی افغانستان—از جمله حکومت کنونی طالبان—آن را به رسمیت نمیشناسند و استدلال میکنند که این خط، سرزمین سنتی پشتونها را دو بخش کرده است.
تلاشهای پاکستان برای حصارکشی بخشهای وسیعی از این مرز، بارها باعث درگیریهای مسلحانه با نیروهای مرزی افغانستان شده است. با افزایش فعالیت گروههای شورشی، این تنشها بیشتر با عملیات ضدتروریستی گره خورده و این مرز را به یکی از ناپایدارترین نقاط جنوب آسیا تبدیل کرده است.
چندین تلاش برای کاهش تنشها فقط نتایج موقتی داشتهاند. قطر پیشتر در میانجیگری آتشبس نقش داشته و چین نیز تلاش کرده میان اسلامآباد و کابل میانجیگری کند، اما این ابتکارها مانع تشدید درگیریها نشدهاند.
پس از حملات هوایی اخیر پاکستان، روسیه نیز خواستار خویشتنداری شد. وزارت خارجه روسیه این حملات را «رویدادی تراژیک» توصیف کرد و از هر دو طرف خواست به مذاکرات بازگردند.
با وجود تلاشهای مکرر برای میانجیگری، مواضع دو طرف همچنان بسیار از هم دور است.
آیا پاکستان و افغانستان به سمت جنگ تمامعیار میروند؟
با وجود تشدید تنشها، بسیاری از تحلیلگران معتقدند که احتمال حمله زمینی و جنگ کلاسیک تمامعیار همچنان پایین است.
پاکستان با فشارهای شدید اقتصادی، از جمله محدودیتهای مالی و تورم روبهرو است و اشغال طولانیمدت خاک افغانستان برای آن بسیار پرهزینه خواهد بود.
در سوی دیگر، طالبان فاقد توانایی نظامی متعارف لازم برای تصرف و نگهداشتن بخشهای بزرگ خاک پاکستان است. هرچند این گروه دارای برخی هواپیماها، هلیکوپترها و پهپادها است، اما فاقد نیروهای زرهی سنگین و قدرت هوایی لازم برای تهاجم پایدار علیه همسایه خود میباشد.
در عوض، این درگیری بیشتر به شکل حملات هوایی، حملات پهپادی، تبادل آتش توپخانه در مرز و عملیات محدود زمینی ادامه یافته است.
آنچه بیشترین تغییر را کرده، افزایش تمایل هر دو کشور برای هدف قرار دادن مناطق دورتر از خط مرزی است.
شهرها و مناطقى که پیشتر خارج از حوزه مستقیم درگیری تصور میشدند—از جمله کابل، قندهار، کراچی، کویته، راولپندی و بلوچستان—امسال در عملیات نظامی دیده شدهاند.
تا زمانی که پاکستان همچنان کابل را به پناه دادن به جنگجویان TTP متهم کند و طالبان این اتهامات را رد نماید، عوامل اصلی این درگیری احتمالاً از بین نخواهند رفت.
در حال حاضر، احتمال جنگ تمامعیار همچنان محدود باقی مانده است.
ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
منبع: فرست پست – First Post