خبرگزاری دید: پنج سال حاکمیت طالبان بر افغانستان نشان داده است که حفظ قدرت و کنترل جغرافیای یک کشور، الزاماً به معنای ساختن دولت پایدار و ملتمحور نیست. طالبان ممکن است از تداوم حاکمیت خود احساس رضایت کنند، اما ملتسازی فراتر از تسلط بر سرزمین است؛ ملتسازی به ایجاد نهادهای مشروع، مشارکت عمومی، تامین حقوق اساسی شهروندان و فراهمکردن زمینه برای توسعه و رفاه نیاز دارد.
افغانستان برای رسیدن به صلح پایدار، ثبات سیاسی و توسعه اقتصادی، نیازمند نظامی است که بتواند همه اقشار جامعه را در روند تصمیمگیری و ساختن آینده کشور سهیم سازد. سیاستهای مبتنی بر حذف، محدودیتهای گسترده اجتماعی، تمرکز شدید قدرت و فاصلهگرفتن از خواستهای بخش بزرگی از جامعه، روند شکلگیری دولت ملی و پاسخگو را دشوار میسازد.
در این میان، نقش زنان در ملتسازی از اهمیت ویژهای برخوردار است. حذف زنان از آموزش، کار و مشارکت اجتماعی، نهتنها یک مساله حقوق بشری، بلکه مانعی جدی در برابر توسعه منابع انسانی و آینده اقتصادی افغانستان است. هیچ کشوری نمیتواند ظرفیت کامل خود را برای ساختن آینده به کار گیرد، در حالی که بخش بزرگی از شهروندان آن از مشارکت در زندگی عمومی محروم باشند.
ملتسازی همچنین نیازمند عبور از سیاست بقا و حرکت به سوی چشمانداز سیاسی روشن است؛ چشماندازی که خواستها و نیازهای مردم افغانستان را در نظر بگیرد، اعتماد عمومی را بازسازی کند و میان حکومت و جامعه رابطهای مبتنی بر مسوولیت و پاسخگویی ایجاد نماید.
از سوی دیگر، افغانستان برای رهایی از انزوای سیاسی و اقتصادی، به تعامل سازنده با جهان و کشورهای منطقه نیاز دارد. گسترش روابط منطقهای، اتصال افغانستان به مسیرهای تجاری و ترانزیتی و دستیابی به مشروعیت و همکاری بینالمللی، بدون تعامل و پذیرش واقعیتهای جدید در نظام بینالملل دشوار خواهد بود.
افغانستان امروز بیش از هر زمان دیگر به یک پروژه واقعی ملتسازی نیاز دارد؛ پروژهای که در آن دولت تنها ابزار اعمال قدرت نباشد، بلکه نهادی برای تامین امنیت، عدالت، رفاه و حقوق شهروندان باشد. اگر طالبان بتوانند از منطق حفظ قدرت فراتر رفته و به سوی حکومتداری فراگیر، مشارکت مردم و روابط سازنده با جهان حرکت کنند، زمینه برای ثبات پایدار فراهم خواهد شد.
در غیر آن، ممکن است کنترل سیاسی برای مدتی ادامه یابد، اما افغانستان همچنان میان انزوای بینالمللی، بحران اقتصادی و نارضایتیهای داخلی گرفتار خواهد ماند. حفظ قدرت میتواند یک حکومت را پابرجا نگه دارد؛ اما تنها ملتسازی و دولتسازی فراگیر میتواند آینده یک کشور را پایدار سازد.
ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
نویسنده: نوید حسین
منبع: اکسپرس تریبون – Express Tribune