پیام روسیه به پاکستان چیست؟
خبرگزاری دید: سه سفر مقام‌های امنیتی روسیه به سه پایتخت منطقه در هفته گذشته، شایسته توجه است؛ به‌ویژه برای پاکستان.
در ۱۴ اکتوبر، ولادیمیر کولوکولتسف، وزیر داخله روسیه، در اسلام‌آباد و راولپندی با رهبران ملکی و نظامی پاکستان گفت‌وگوهای مهمی انجام داد. در همان روز، سرگئی ناریشکین، رئیس سرویس اطلاعات خارجی روسیه، برای گفت‌وگو با عبدالحق وثیق، رئیس استخبارات طالبان، به کابل رفت. در دهلی نو نیز الکساندر وندیکتوف، معاون منشی شورای امنیت روسیه، ریاست مشترک گفت‌وگوهای امنیتی را با پاوان کاپور، معاون مشاور امنیت ملی هند، بر عهده داشت.
نادیده گرفتن زمان‌بندی این دیدارها دشوار است. روسیه یک قدرت بزرگ با پیوندهای تاریخی عمیق در سراسر منطقه است. هند همچنان شریک راهبردی دیرینه روسیه به شمار می‌رود. پاکستان در دوران جنگ سرد در جبهه مقابل روسیه قرار داشت، در حالی که افغانستان نیز تاریخ پیچیده‌ای با مسکو دارد. آنچه به فعالیت‌های دیپلماتیک اخیر اهمیت می‌بخشد، این است که این دیدارها در شرایطی انجام شده‌اند که تنش‌ها میان هند و پاکستان همچنان بالا است و روابط اسلام‌آباد و کابل به‌شدت رو به وخامت گذاشته است.
نقطه آغاز برای درک اقدامات مسکو، افغانستان است. روسیه همچنان تنها کشوری است که حکومت طالبان را به‌طور رسمی به رسمیت شناخته است. این تصمیم، خود از رویکرد منطقه‌ای‌ای فاصله داشت که پاکستان امیدوار بود کشورهای دیگر در قبال کابل در پیش بگیرند.
این تفاوت در نشست فرمت مسکو در ۵ اکتوبر آشکارتر شد. سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، ارزیابی‌ای از افغانستان ارایه کرد که به‌طور قابل توجهی با دیدگاه پاکستان متفاوت بود. در حالی که اسلام‌آباد مقام‌های طالبان را به پناه دادن به تحریک طالبان پاکستان (TTP)، گروه ممنوعه در پاکستان، متهم می‌کند، لاوروف از تلاش‌های کابل برای مبارزه با گروه‌های تروریستی تمجید کرد و اداره تحت رهبری طالبان را «حکومت ملی» توصیف نمود که این کشور را به‌گونه‌ای موفق اداره می‌کند.
این اختلاف‌ها زمانی به‌صورت آشکار نمایان شد که شرکت‌کنندگان نتوانستند بیانیه مشترکی صادر کنند. مقام‌های روسی گفتند که مخالفت طرف افغانستان با عبارت‌پردازی مربوط به تروریزم و تنش‌های پاکستان و افغانستان، مانع دستیابی به توافق شد.
مسکو همچنان می‌پذیرد که گروه‌های تروریستی فعال در افغانستان، روسیه و متحدانش را تهدید می‌کنند. تفاوت اساسی این است که روسیه به‌تدریج این تهدید را از خود حکومت طالبان جدا می‌داند.
در چنین شرایطی، سفرهای هفته گذشته اهمیت پیدا می‌کنند. کولوکولتسف، نخستین وزیر داخله روسیه که به پاکستان سفر کرده است، با استقبال بسیار گرم روبه‌رو شد. او با شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان؛ اسحاق دار، معاون نخست‌وزیر؛ محسن نقوی، وزیر داخله؛ و فیلد مارشال عاصم منیر دیدار کرد. پاکستان و روسیه همچنین توافق‌نامه‌ای را برای تقویت همکاری در زمینه مبارزه با جرایم سازمان‌یافته امضا کردند.
با این حال، فضای گرم و دوستانه علنی این دیدارها نباید اختلاف‌های احتمالی دو کشور بر سر افغانستان را پنهان سازد. مقام‌های پاکستانی در گفت‌وگوهای خصوصی، اهمیت نزدیک‌ترشدن روزافزون مسکو به طالبان را کم‌رنگ جلوه می‌دهند و استدلال می‌کنند که روسیه باور دارد تعامل با کابل می‌تواند مانع از آن شود که افغانستان بار دیگر زمینه نفوذ غرب را فراهم سازد.
اما این توضیح ممکن است تنها بخشی از واقعیت را بیان کند. برخی دیپلمات‌ها محاسبات روسیه را با تغییر آرایش راهبردی منطقه پس از توافق مکه نیز مرتبط می‌دانند. ممکن است روسیه در حال بررسی پیامدهای این توافق برای منافعش در منطقه خلیج و مناطق گسترده‌تر پیرامون آن باشد.
یکی از دیپلمات‌ها حتی ادعا کرده است که روسیه به انصارالله یمن کمک می‌کند و استدلال نموده که ادامه درگیری‌ها در منطقه خلیج، از طریق افزایش قیمت انرژی، به سود مسکو تمام می‌شود. تایید مستقل چنین ادعاهایی دشوار است؛ با این حال، این اظهارات نشان‌دهنده بدگمانی‌هایی هستند که پیرامون تحرکات منطقه‌ای روسیه وجود دارند.
شاید جالب‌ترین موضوع، سفر وندیکتوف به دهلی نو باشد. او به‌همراه پاوان کاپور، ریاست هفتمین دور نشست «سازوکار ویژه هند و روسیه درباره پاکستان و افغانستان» را بر عهده داشت. وجود چنین چارچوب دوجانبه‌ای برای گفت‌وگو، به‌ویژه در شرایطی که تنش‌های میان پاکستان و افغانستان به‌شدت افزایش یافته است، قابل توجه است.
هیچ‌یک از این رویدادها ثابت نمی‌کند که تعامل هم‌زمان مسکو با اسلام‌آباد، کابل و دهلی نو، بخشی از یک راهبرد هماهنگ علیه پاکستان یا توافق مکه است. اما در عین حال، نباید زمان‌بندی این تحولات را نیز صرف تصادفی دانست.
روسیه آشکارا فعالیت‌های خود را در منطقه‌ای افزایش می‌دهد که در آن، اختلاف‌های قدیمی در حال عمیق‌تر شدن و اتحادهای جدید در حال شکل‌گیری هستند.
اقدامات بعدی مسکو را با دقت دنبال کنید؛ زیرا ممکن است همین اقدامات، پیامی برای اسلام‌آباد و متحدان آن باشد.
مترجم: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
منبع: اکسپرس تریبون – Express Tribune