خبرگزاری دید: هشتمین دور نشست مشورتی فرمت مسکو درباره افغانستان، به تاریخ ۵ اکتوبر برگزار شد، اما این نشست بدون صدور بیانیه مشترک پایان یافت.
بر اساس روایت پاکستان، هیأت طالبان با عباراتی که افغانستان را با تروریزم مرتبط می‌ساخت، مخالفت کرد؛ در حالی که یک سال پیش با چنین عباراتی موافقت کرده بود.
نویسنده می‌گوید این موضوع پرسش‌هایی درباره آمادگی حکومت طالبان برای مقابله عملی با گروه‌های تروریستی مطرح می‌کند.
نگرانی پاکستان از سیاست روسیه
روسیه در سال ۲۰۲۵ نام طالبان را از فهرست سازمان‌های ممنوعه خود خارج کرد و سپس حکومت طالبان را به رسمیت شناخت.
از دید تحلیلگران پاکستانی، مسکو در برابر این اقدام، تعهدات مشخص و قابل سنجشی از طالبان درباره مبارزه با تروریزم دریافت نکرده است.
پاکستان در نشست مسکو تأکید کرد که مساله اصلی افغانستان، ارتباط میان مقام‌های حاکم و گروه‌های مسلح فعال در خاک این کشور است.
نگرانی‌های متفاوت کشورهای منطقه
مقاله توضیح می‌دهد که کشورهای منطقه نگاه یکسانی به افغانستان ندارند:
روسیه: بیشتر نگران داعش خراسان و گسترش فعالیت گروه‌های افراطی به آسیای مرکزی و خاک روسیه است.
چین: امنیت مرزهای غربی خود، فعالیت شبه‌نظامیان اویغور و منافع اقتصادی و تجارتی را در اولویت قرار می‌دهد.
پاکستان: بیش از همه نگران فعالیت تحریک طالبان پاکستان (TTP) از داخل افغانستان است.
بر اساس ارزیابی‌های مورد استناد مقاله، شمار جنگجویان گروه‌های مسلح در افغانستان بین ۱۸ تا ۲۳ هزار نفر تخمین شده است؛ از این میان ۵ تا ۷ هزار نفر مربوط به تی‌تی‌پی و حدود ۳ هزار نفر مربوط به داعش خراسان دانسته شده‌اند.
تلاش‌های دیپلماتیک پاکستان
مقاله به نقل از پاکستان می‌گوید اسلام‌آباد برای حل اختلافات با کابل اقدامات متعددی انجام داده است:
– چهار سفر وزیر خارجه پاکستان.
– پنج سفر نماینده ویژه این کشور.
– هشت نشست کمیته مشترک هماهنگی.
– ۲۲۵ نشست مرزی.
– صدها یادداشت اعتراضی دیپلماتیک.
– میانجی‌گری در دوحه، استانبول، ریاض و ارومچی.
طبق ادعای پاکستان، این تلاش‌ها بیشتر به دریافت وعده‌های شفاهی منجر شده و تعهدات مکتوب و عملی به دست نیامده است.
پاکستان همچنین ادعا می‌کند که بیش از ۶۰ اردوگاه و محل تجمع گروه‌های مسلح در افغانستان همچنان فعال هستند.
منابع مالی حکومت طالبان
یکی از بخش‌های مهم مقاله به وضعیت اقتصادی افغانستان اختصاص دارد.
بر اساس ارقام نقل‌شده در مقاله:
– کمک‌های بشردوستانه از آگست ۲۰۲۱ تاکنون حدود ۸ میلیارد دالر بوده است.
– کمک‌های مستقیم خارجی نیز حدود ۱۷.۵ میلیارد دالر ذکر شده است.
– واردات سالانه افغانستان حدود ۱۲ میلیارد دالر تخمین شده است.
– صادرات سالانه حدود ۱.۷ میلیارد دالر خوانده شده است.
نویسنده می‌گوید پاکستان ادعا دارد که بخشی از کسری اقتصادی افغانستان از کمک‌های خارجی و تجارت مواد مخدر تأمین می‌شود و احتمال می‌دهد بخشی از این منابع به رهبران قندهار و گروه‌هایی مانند تی‌تی‌پی برسد.
با این حال، نویسنده تأکید می‌کند که این اتهام سنگین است و شواهد عمومی و مستقل برای اثبات آن کافی نیست. همچنین کمک‌های بشردوستانه بیشتر از طریق سازمان‌های بین‌المللی توزیع می‌شوند، نه مستقیم به مقام‌های طالبان.
سیاست خارجی طالبان؛ تعامل با همه طرف‌ها
از دید پاکستان، سیاست خارجی طالبان بیشتر بر اساس منافع و معاملات سیاسی پیش می‌رود.
مقاله می‌گوید طالبان از یک‌سو با روسیه و چین روابط خود را گسترش می‌دهند و از سوی دیگر کانال‌های ارتباطی با امریکا را باز نگه داشته‌اند.
این تعاملات به توافق دوحه سال ۲۰۲۰ و تماس‌های بعدی میان طالبان و نمایندگان امریکا ارتباط داده شده است.
نویسنده این رویکرد را سیاست تعامل هم‌زمان با قدرت‌های مختلف برای دستیابی به پول، دسترسی و مشروعیت بین‌المللی توصیف می‌کند.
تهدید امنیتی افغانستان برای کشورهای منطقه
مقاله هشدار می‌دهد که فعالیت گروه‌های مسلح در افغانستان تنها مشکل پاکستان نیست.
– روسیه نگران انتقال جنگجویان به آسیای مرکزی و جذب مهاجران کاری است.
– ایران نیز با حملات گروه جیش‌العدل مواجه بوده است. مقاله به حمله اکتوبر ۲۰۲۴ در تفتان اشاره می‌کند که در آن ۱۰ پولیس کشته شدند.
– همچنین به حملات مرزی در تاجیکستان در نوامبر سال گذشته اشاره شده که اتباع چین را هدف قرار داده بود.
نویسنده تأکید می‌کند که گروه‌های مسلحی که امروز در یک کشور پناه داده می‌شوند، ممکن است فردا امنیت کشورهای دیگر را نیز تهدید کنند.
تأثیر ناامنی بر پروژه‌های اقتصادی منطقه
مقاله به سه پروژه مهم منطقه‌ای اشاره می‌کند:
– خط آهن ازبیکستان ـ افغانستان ـ پاکستان.
– پروژه انتقال برق کاسا ۱۰۰۰ (CASA-1000).
– پروژه انتقال گاز تاپی (TAPI).
از دید نویسنده، بدون تأمین امنیت مسیرها، اجرای این پروژه‌ها با مشکلات جدی مواجه خواهد شد.
بنابراین امنیت و مبارزه با تروریزم باید پیش‌شرط توسعه تجارت و همکاری اقتصادی منطقه‌ای باشد.
اختلافات داخلی حکومت طالبان
نویسنده در بخش پایانی به مشکلات داخلی حکومت طالبان اشاره می‌کند.
از جمله:
– گسترش آموزش‌های مذهبی.
– فعالیت گروه‌های مخالف طالبان.
– ادعای انجام ۱۷۸ حمله در ۲۹ ولایت افغانستان میان آگست و اکتوبر.
– رقابت میان جناح‌های مختلف طالبان بر سر درآمد معادن.
– واگذاری قراردادهای معدنی بدون داوطلبی شفاف.
مقاله می‌گوید این وضعیت می‌تواند اعتبار طالبان را به‌عنوان شریک قابل اعتماد برای پروژه‌های اقتصادی درازمدت زیر سوال ببرد.
نتیجه‌گیری
نویسنده در پایان می‌گوید که تعامل سیاسی با حکومت طالبان بدون پاسخ‌گویی و تعهدات عملی نمی‌تواند مشکلات امنیتی منطقه را حل کند.
پاکستان خواهان آن است که کشورهای منطقه به‌جای میزبانی نشست‌های دیپلماتیک، طالبان را به اقدامات قابل سنجش علیه گروه‌های مسلح و اردوگاه‌های آنان وادار کنند.
با این حال، مقاله دیدگاه طرف مقابل را نیز مطرح می‌کند:
– طالبان همواره پناه دادن به گروه‌های ضدپاکستانی را رد کرده‌اند.
– طالبان تحریک طالبان پاکستان را مساله داخلی پاکستان می‌دانند.
– روسیه معتقد است نشست مسکو برای حل اختلافات دوجانبه پاکستان و افغانستان طراحی نشده است.
– برخی تحلیلگران نیز معتقدند که منزوی ساختن طالبان راه‌حل مؤثری نیست و حفظ ارتباط با کابل تنها اهرم فشار موجود است.
با این همه، روند تعامل کشورهای منطقه با طالبان سریع‌تر از روند پاسخ‌گویی و مسوولیت‌پذیری این حکومت پیش می‌رود. اینکه این فاصله از طریق فشار سیاسی، مذاکره یا راه دیگری کاهش یابد، آینده امنیت و همکاری منطقه‌ای را تعیین خواهد کرد.
مترجم: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
سریلانکا گاردین – Sguardian